Białystok – miasto, w którym spotykają się różne kultury

Gdzie leży Białystok?

Białystok leży w północno-wschodniej Polsce, a dokładniej na Nizinie Północnopodlaskiej, nad rzeką Białą. Jest on stolicą województwa podlaskiego. Pod względem liczby ludności zajmuje dziesiąte miejsce wśród miast wojewódzkich, więc nie będzie w nim takich tłumów jak chociażby w Warszawie czy Krakowie. 

A jak to wyglądało w przeszłości? Białystok, za czasów I Rzeczypospolitej leżał w ziemi bielskiej województwa podlaskiego Korony Królestwa Polskiego (ale jego południowo-wschodnie osiedla leżały wtedy w powiecie grodzieńskim województwa trockiego Wielkiego Księstwa Litewskiego). 

Przez te zawirowania historyczne oraz fakt, że miasto leży blisko Białorusi, Litwy i Rosji, w Białymstoku od dawna wspólnie żyją ludzie różnych narodowości, wyznań i kultur. Tym bardziej ze względu na tę różnorodność warto tam pojechać!

Krótka historia Białegostoku (taka bez nudnych dat!)

“Dawno, dawno temu była sobie piękna królewna. Ktoś jednak rzucił na nią zły urok, którego moc mógł złamać tylko pocałunek prawdziwej miłości…”. A nie! To nie tak historia. Ups!

Tym razem będzie prawdziwa: dawno, dawno temu, gdzieś między rokiem 1437 a 1440 Jakub Raczko Tabutowicz otrzymał ziemie nad rzeką Białą. Ale mógł to również być Kazimierz Jagiellończyk jakoś w 1444 albo nawet 1447 rokiem. Historycy nie mają jednego zdania w tej kwestii.

Niezależnie od tego, kto i kiedy dokładnie posiadł te ziemie – na miejscu dzisiejszego Rynku Kościuszki (o nim za chwilę) osiedlili się pierwsi mieszkańcy. Na początku XVI wieku właścicielem Białegostoku był człowiek wielu tytułów (Bakałarz, marszałek hospodarski, pisarz, sekretarz króla Zygmunta Starego) Mikołaj Michniowicz Raczkowicz. 

Jako iż historia toczy się w Polsce w latach dawnych, na początku XVII wieku zbudowano tam kościół (dziś to Zespół Bazyliki Archikatedralnej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Białymstoku, ale o nim za chwilę. Trochę cierpliwości, okej?). Jakieś 100 lat później zbudowano tam też cerkiew. Potem rozpoczęto budowę ratusza pełniącego potem zaskakujące funkcje. Wiadomo, są rzeczy ważne i ważniejsze.

W czasie zaborów miasto pozostawało w granicach zaboru rosyjskiego. Po powstaniu listopadowym w pobliżu miasta wyznaczono granicę celną między Kongresówką a Rosją, w wyniku czego przypłynęła gwałtowna fala migracji ekonomicznej łódzkich fabrykantów. Przez to miasto zaczęło się dynamicznie rozwijać, zyskało nawet pseudonim “Manchester Północy” (dlaczego? Tego nie wiemy, wszak Manchester leży nieco wyżej…). 

To jednak nie ważne, bo w 1892 roku stała się rzecz najważniejsza – uruchomiono system kanalizacji. Niedługo później miasto stało się centrum polskiego ruchu anarchistycznego. A chwilę potem – miejscem pogromu antyżydowskiego. 

W czasie I wojny światowej Białystok znajdował się pod okupacją niemiecką, a potem przez chwilę pod rosyjskim – aż w końcu trafił w granice niepodległej Polski. W czasie II wojny światowej stanowił jeden z dwóch najważniejszych ośrodków działania polskich komunistów (drugi to Lwów). W 1941 roku Białystok znów był niemiecki, a w 1944 roku miały tam miejsce ciężkie walki między Armią Czerwoną a wojskami nazistowskimi. Polski nikt nie brał nawet pod uwagę… Zniszczeniu uległo wtedy prawie 80% miasta (tym bardziej warto zobaczyć to, co ocalało, bo odbudowana część miasta straciła swój pierwotny charakter).

Co warto zobaczyć w Białymstoku?

Uff, historia za nami. Mamy nadzieję, że podróż do przeszłości ci się spodobała. Teraz pora na zwiedzanie. Wygodne buty są? To ruszamy!

Rynek Kościuszki w Białymstoku

Wracamy do tego, o czym mieliśmy opowiedzieć za chwilę. Chwila ta nastąpiła, witamy na Rynku Kościuszki – reprezentacyjnej promenadzie w centrum miasta. Przy wschodniej stronie Rynku stoi najstarszy zachowany w mieście zabytek – kościół, o którym chwilę temu wspominaliśmy i o którym, a jakże!, za chwilę opowiemy nieco więcej. 

Niestety, Białystok nie miał łatwego życia. W 1753 roku strawił go pożar, przez co rynek został przebudowany. Potem – w czasie wojny – miasto znów zostało zniszczone. A jednak udało się zachować parę budynków, które mają wartość historyczną. Przechadzając się rynkiem, zobaczysz:

• Archikatedrę białostocką pw. Wniebowzięcia NMP,
• Kino “Ton”,
• Cekhauz wraz z pomnikiem J. Piłsudskiego,
• zabytkowy klasztor Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego,
• dawny Dom Handlowy “Nowy” (mieści się w nim restauracja otwarta w 1955 roku).

W zachodniej pierzei rynku znajdziesz kamieniczki o kolorowych fasadach, przed którymi latem znajdziesz malarzy sprzedających swoje dzieła. Jest tam m.in. kawiarnia Wedel (dawniej Marszand – plastycy uwielbiali w niej przebywać). Najciekawsze są jednak zdobienia kamieniczek, wśród których znajdziesz:

• motywy roślinne,
• wizerunki zwierząt,
• wizerunki muz,
• portrety ludzi zasłużonych dla regionu – przyrodników, reformatorów, matematyków i nie tylko.  

Zespół Bazyliki Archikatedralnej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Białymstoku

Wracając do najstarszego białostockiego kościoła… Został wybudowany w 1621 roku, a za jakiś czas przebudowano go, w wyniku czego wnętrze zyskało charakter w stylu rokoko. Gdy do niego wejdziesz, zwróć uwagę na osiemnastowieczne organy. Ciekawy jest również pomnik Jana Klemensa Branickiego z 1775 roku – ciekawy, bo to jeden z najpiękniejszych przykładów rzeźby nagrobkowej 2. połowy XVIII wieku. 

Musisz jednak wiedzieć coś bardzo ważnego: ten wielki budynek o dwóch wieżach… to przybudówka do pierwotnego kościoła. Tak, tam z boku zobaczysz przylegający do świątyni kościółek – to właśnie on pochodzi z 1621 roku. Większy budynek został wzniesiony na początku XX wieku w stylu neogotyckim. Dlaczego nie stanął jako osobny kościół? Bo car rosji zabraniał budowania nowych świątyni katolickich pod zaborami. Wyraził jednak zgodę na przybudówkę do istniejącego już budynku – a to, że projekt był ukrywany i udało się wznieść monumentalną świątynię… cóż. Bywa i tak.

Kino “Ton” w Białymstoku

Skoro nadal jesteśmy w rynku, warto tam zobaczyć również kino “Ton”. Mieści się ono w zabytkowym budynku z XVIII wieku, w którym dawniej funkcjonowały kaplica i szkoła. Budynek raz po raz zmieniał swoje funkcje; był także:

• siedzibą Białostockiego Towarzystwa Dobroczynności,
• hotelem,
• drukarnią Huppertca, 
• Domem Katoliskim,
• kinem,
• teatrem,
• miejscem posiedzeń (pokazowych procesów) Wydziału do Spraw Doraźnych. 

Z tą ostatnią funkcją wiąże się straszna historia. Otóż skazywano tam żołnierzy podziemia niepodległościowego. Jak głosi pamiątkowa tablica na fasadzie: “W tym budynku po wojnie skazywano na śmierć żołnierzy polski podziemnej”. 

Choć od 2021 roku działam tam Klub Sztuki Filmowej i Teatralnej Kino “Ton” Fundacji w Dobrym Tonie – nie zapominajmy o jego historii. 

Cekhauz w Białymstoku

Cekhauz to barokowo-klasycystyczny budynek, który dziś stanowi siedzibę Galerii im. Sleńdzińskich. Został wybudowany w kształcie dworku szlacheckiego przez hetmana Jana Klemensa Branickiego na przełomie XVIII i XIX wieku. Miał być zbrojownią, ale ostatecznie odegrał rolę magazynu sprzętu strażackiego (też ważne!). 

Jak to bywa w przypadku starych budynków, pełnił on potem różne inne funkcje:

• kuchni prowadzonej przez Białostockie Stowarzyszenie Trzeźwości,
• mieściły się w nim sklepy i kawiarnia,
• siedziby Chrześcijańskiego Stowarzyszenia Spółdzielczego “Zjednoczenie”,
• kawiarni Deutsches Hauskaffe (co ciekawe, przebudowę budynku na kawiarnię zaplanowani Rosjanie, a projekt zrealizowali Niemcy).

W 1944 roku budynek został zniszczony, a odbudowano go dekadę później. Jego dzisiejszy wygląd nie przypomina za bardzo dawnego. Przed budynkiem zobaczysz pomnik J. Piłsudskiego. 

Pałac Branickich w Białymstoku

Dawniej znany był także jako Pałac Pracy. To zabytkowy budynek i zarazem jedna z najlepiej zachowanych rezydencji magnackich w stylu późnobarokowym epoki saskiej. Jego początki sięgają XVI wieku, kiedy to architekt królewski – wraz z ekipą budowlaną, której istnienie zwykle się pomija – wzniósł zamek. Co prawda potem został kompletnie przebudowany, ale to nie jest ważne, bo w 1944 roku został zniszczony. Odbudowano go już po wojnie. Mieściła się w nim wtedy Akademia Medyczna, a dziś – Uniwersytet Medyczny.

Ciekawostka: w okresie zaboru rosyjskiego pałac został gruntownie rozgrabiony. Ale tak poważnie, bo wywieziono nawet drzewa i krzewy. Później, gdy budynek już ogarnięto, umieszczono tam pensję dla panien z wyższych sfer rosyjskich – Instytut Dobrze Urodzonych Panien.

Cały kompleks pałacowo-parkowy mieści się na dwóch poziomach:

• w części górnej są ogród francuski i pałac,
• a w części dolnej – ogród w stylu angielskim, promenady.

Ratusz w Białymstoku

Ratusz z wieżą zegarową z fundacji Jana Klemensa Branickiego został zbudowany w połowie XVIII wieku. Wieża została rozebrana w czasie II wojny światowej, a po niej – zrekonstruowana. Co ciekawe, budynek nigdy nie był siedzibą władz miasta (nadal nie jest). Mieściły się w nim:

• kramy,
• hala targowa,
• punkt obserwacyjny dla strażaków (na wieży),
• a dziś Muzeum Podlaskie (dział archeologii i galerii malarstwa polskiego). 

Austeria w Białymstoku

Austeria to barokowa kamienica wybudowana w 1753 roku. Jako pierwsza mieszkała tam rodzina Korbutów, która pracowała na dworze Branickich. Potem właścicielem został Izaak Zabłudowski. W budynku znajdowały się (w różnym czasie):

• mieszkania,
• zakłady rzemieślnicze,
• sklep z materiałami piśmienniczymi,
• kawiarnia,
• restauracja. 

Pałacyk Gościnny Branickich w Białymstoku

Został wzniesiony w połowie XVIII wieku w stylu barokowym. Budowę rozpoczęto jeszcze za życia Branickiego, a jego śmierć na kilka lat przerwała budowę. Urządzanie wnętrz zostało dokończone jakiś czas później. Pod koniec XVIII pałacyk został wydzierżawiony na siedzibę prezydenta Kamery. Potem, po śmierci Izabeli Branickiej, trafił w ręce cara Aleksandra I.

Budynek został spalony w 1944 roku, potem go odbudowano i mieściło się w nim Muzeum Ruchu Rewolucyjnego. Dziś jest tam Urząd Stanu Cywilnego.

Sobór św. Mikołaja w Białymstoku

Sobór został wzniesiony w stylu klasycystycznym (typowym dla architektury cerkiewnej Imperium Rosyjskiego tamtego okresu) w połowie XIX wieku na miejscu starszej świątyni unickiej. Była to wtedy największa prawosławna świątynia Białegostoku. 

Gdy Polska odzyskała niepodległość, większość prawosławnych obiektów sakralnych w mieście została uznana za symbol rusyfikacji – zrewindykowano je więc na rzecz Kościoła katolickiego.

W soborze znajdują się:

• ikonostas z 1846 roku,
• inne ikony,
• freski,
• trzy piece kaflowe i pięć żelaznych,
• podziemia.

A w podziemiach znajduje się… druga świątynia. 

Domek Napoleona w Białymstoku

Niewielki, acz ciekawy budynek znajdziesz przy Alei Jana Pawła II 62. Został wybudowany w XIX wieku w kształcie rotundy o kopulastym dachu, z portykiem i zwężającymi się ku górze ścianami. Był to budynek komory celnej, bo nieopodal znajdowała się granica między Królestwem Kongresowym a Rosją. Niedługo po tym, jak Domek Napoleona został oddany do użytku, granicę zniesiono. Przestał być potrzebny. 

Wiąże się z nim jednak legenda. Ponoć w 1812 w czasie wyprawy na Moskwę w tym domku zatrzymał się Napoleon Bonaparte. Cóż, Napoleon nigdy Białegostoku nie odwiedził, a budynek powstał na długo po wyprawie na Moskwę, a nawet już po śmierci Napoleona…

Pałac Rüdigerów w Białymstoku

Pałac Krusensternów, a potem także Rüdigerów i Lubomirskich, to budynek wzniesiony w połowie XIX wieku przez barona Aleksandra Krusensterna. Został zbudowany w stylu neoklasycystycznym. Otacza go XIX-wieczny park, więc tym bardziej warto się tam przejść i trochę odpocząć (wszak już trochę chodzimy po mieście). 

Pałac ma za sobą niełatwą historię. W czasie II wojny światowej mieściła się w nim białostocka siedziba Ericha Kocha, gauleitera Prus, uznanego później za nazistowskiego zbrodniarza. W 1944 roku budynek spłonął, ale odbudowano go w latach 1956–1957.

Później pałac należał do miasta, aż pod koniec lat 90. przekazano go Wyższej Szkole Administracji Publicznej za kwotę niewiele przekraczającą 160 tysięcy złotych. Uczelnia z czasem została zlikwidowana, a budynek przeszedł w ręce spółki PQE. Kiedy i ta spółka upadła, nieruchomość trafiła na licytację komorniczą. W listopadzie 2020 roku pałac kupiła firma WGT Group za horrendalną kwotę 6,5 miliona złotych.

Dworzec kolejowy w Białymstoku

Dworzec w Białymstoku to główny węzeł kolejowy województwa podlaskiego (być może właśnie od tego miejsca zacznie się twoja przygoda ze zwiedzaniem! Albo i tu się zakończy…). Przez stację przebiega międzynarodowa linia kolejowa łącząca Warszawę, Białystok, Wilno i Petersburg, będąca częścią Rail Baltica. Znajdziesz tu cztery zadaszone perony, dwa przejścia podziemne i wieżę wodną. Jest też budynek dworca z kasami biletowymi i biletomatem, czyli wszystko, czego potrzebujesz, by ruszyć w dalszą podróż.

Historia dworca sięga 1861 roku – został wzniesiony podczas budowy linii warszawsko-petersburskiej. Pierwszy pociąg osobowy jadący całą trasą z Warszawy do Petersburga dotarł do Białegostoku we wrześniu 1862 roku. Z czasem ruch kolejowy się zwiększał, więc pod koniec XIX wieku dworzec rozbudowano.

Niestety, nie miał on szczęścia podczas wojen. W trakcie I wojny światowej został spalony przez wycofujące się wojska rosyjskie. Odbudowano go po zakończeniu działań wojennych, ale podczas II wojny światowej znów ucierpiał – tym razem w wyniku bombardowania. Późniejsza odbudowa i remonty nie przywróciły mu dawnej świetności.

W 1989 roku PKP rozpoczęły kolejną modernizację, która trwała aż 14 lat. Odnowiony dworzec oficjalnie otwarto w 2003 roku. Co ciekawe, w rankingu “Gazety Wyborczej” z 2008 roku uznano go za najpiękniejszy dworzec kolejowy w Polsce! Wyprzedził wtedy obiekty w Lublinie i Częstochowie, zdobywając 71 punktów na 100 możliwych.

To jednak nie koniec zmian. W 2018 roku PKP podpisały umowę na kompleksową przebudowę dworca i placu przydworcowego. Po kolejnych pracach budynek oddano do użytku 1 października 2020 roku. Rok później dworzec otrzymał imię Danuty Siedzikówny “Inki”.

Fabryka Towarzystwa Białostockiej Manufaktury “E.Becker i s-ka”

Dziś na terenie dawnej fabryki pluszów jedwabnych znajdziesz Centrum Handlowe Alfa. Trudno więc na pierwszy rzut oka skojarzyć to miejsce z przemysłową historią Białegostoku, a jednak właśnie tutaj działał jeden z najnowocześniejszych zakładów w mieście na początku XX wieku.

Fabrykę wybudował Eugeniusz Becker w latach 1895–1911. W skład kompleksu wchodził również pałacyk zarządu, wzniesiony w stylu neorenesansu francuskiego. W jednym z narożników budynku znajduje się rotunda. Nie była to więc wyłącznie przemysłowa zabudowa – na terenie zakładu stał także reprezentacyjny budynek administracyjny.

W czasie okupacji sowieckiej działała tu Państwowa Fabryka Pluszu BSSR, a później, podczas okupacji niemieckiej, niemiecka Pluschfabrik Werk Nr. 31. W 1944 roku Niemcy wysadzili w powietrze większość zabudowań fabrycznych. Ocalały jedynie pałacyk zarządu oraz magazyn wyrobów gotowych Merkury.

Po wojnie teren nadal służył działalności przemysłowej. Do 2 stycznia 2007 roku zajmowała go Fabryka Wyrobów Runowych Biruna, którą później przeniesiono do Wasilkowa.

Willa gen. von Driesena

Ta drewniana willa jest wyjątkowym punktem na mapie miasta pod względem architektonicznym. W drugiej połowie XIX wieku należała do mieszczańskiej rodziny Malinowskich, ale w 1889 roku kupił ją generał major Nikołaj Fiodorowicz baron von Driesen. Po zakupie budynek został gruntownie wyremontowany.

Generał nie nacieszył się jednak posiadłością zbyt długo. W 1898 roku sprzedał ją Abramowi Tyktinowi, ponieważ awansował i został przeniesiony do Dyneburga. Sześć lat później willa zmieniła właściciela ponownie – tym razem kupiła ją Adela Hasbach.

Po śmierci właścicielki rezydencję przejęła rodzina Beckerów, a później – Anna Łukasiewicz. W 1944 roku budynek skomunalizowano, w 1984 roku wykupiła go Krajowa Agencja Wydawnicza, a w 1990 roku przejęło go Muzeum Podlaskie w Białymstoku.

Dziś czeka tu na ciebie spotkanie ze sztuką. Od 1993 roku w willi mieści się bowiem Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego. Jeśli więc masz ochotę na coś więcej niż spacer wśród zabytkowych budynków, możesz zajrzeć do środka.

Wieża ciśnień w Białymstoku

Wieża ciśnień przy ulicy Wysockiego to kolejny zabytek na mapie Białegostoku. Została wybudowana w latach 1923–1925, a w 1978 roku wpisano ją do rejestru zabytków.

Obecnie wieża nie jest użytkowana. Nie oznacza to jednak, że nie warto zwracać na nią uwagi podczas zwiedzania miasta. Tym bardziej, że wieża ta wygląda wspaniale. Biała wieża z ciemnym dachem jest ustawiona na “nóżkach”, pomiędzy którymi, pod samym “pomieszczeniem”, biegną schody. Musisz ją zobaczyć!

Bazylika św. Rocha w Białymstoku

Bazylika św. Rocha to kościół wzniesiony jako pomnik odzyskania przez Polskę niepodległości. Znajduje się na wzgórzu św. Rocha, w miejscu, gdzie wcześniej stała kaplica pod tym samym wezwaniem (została sprofanowana przez oddziały rosyjskie podczas powstania styczniowego) i gdzie mieścił się katolicki cmentarz założony w 1839 roku. 

Zanim rozpoczęto budowę, ogłoszono konkurs na projekt “Świątyni Opatrzności Bożej w Białymstoku”. Wpłynęło aż 76 projektów, ale żaden nie zyskał akceptacji proboszcza. Konkurs powtórzono w 1927 roku i tym razem wybrano projekt Oskara Sosnowskiego. W tym samym roku ruszyły prace budowlane, finansowane niemal wyłącznie z darów wiernych.

Kiedy wybuchła II wojna światowa, kościół był już gotowy w stanie surowym. We wrześniu 1939 roku Niemcy na krótko zajęli budynek i urządzili w nim koszary oraz punkt obserwacyjny na wieży. Mimo wojny prace budowlane były kontynuowane. W 1941 roku rozpoczęto odprawianie nabożeństw, a budowę zakończono w 1944 roku pod kierownictwem Stanisława Bukowskiego. Konsekracja świątyni odbyła się 18 sierpnia 1946 roku.

Ale bazylika św. Rocha jest interesująca nie tylko ze względu na historię. Została zaprojektowana w stylu modernistyczno-ekspresjonistycznym, na planie ośmioboku. Całość wieńczy wysoka na 78 metrów wieża. Na jej szczycie znajduje się trzymetrowa figura Matki Boskiej, umieszczona na piastowskiej koronie wzorowanej na koronie Kazimierza Wielkiego.

W projekcie ważną rolę odgrywa motyw gwiazdy. Pierwotnie kościół miał nosić wezwanie Gwiazdy Zarannej, która symbolizowała jutrzenkę niepodległości. Oskar Sosnowski wykorzystał gwiaździsty plan również w innych elementach budowli, między innymi w sklepieniach.

Warto zajrzeć także do środka. Kryształowa struktura sklepień, ołtarz główny, trzy rzeźby, a także rozeta czy kaplice też zasługują na uwagę. Obok budynku stoi modernistyczna plebania, a kościół jest otoczony przez mur z czterema narożnymi wieżyczkami, które nawiązują do baszt obronnych. 

Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku

Spacerujesz w okolicy Parku Starego? Zajrzyj do Teatru Dramatycznego im. Aleksandra Węgierki. Już sam budynek jest wart uwagi – gmach powstał w stylu modernistycznym i, co ciekawe, zachował się w nim oryginalny układ wnętrz teatralnych.

Teatr rozpoczął działalność w 1938 roku, ale jego historia szybko splotła się z burzliwymi losami miasta. W 1940 roku, po włączeniu Białegostoku do ZSRR, placówkę upaństwowiono i przekształcono w Państwowy Teatr Polski Białoruskiej SRR. Co ważne, spektakle nadal wystawiano po polsku, a w repertuarze znalazły się między innymi Moralność pani Dulskiej, Dożywocie, Kordian i Wesele.

W 1941 roku teatr został zamknięty z powodu wojny niemiecko-radzieckiej. Wznowił działalność w 1944 roku, a już we wrześniu na scenie pokazano Uciekła mi przepióreczka Stefana Żeromskiego. W kolejnych latach białostocka scena miała swoje złote okresy, szczególnie podczas dyrekcji Bronisława Orlicza i Jerzego Zegalskiego. W repertuarze pojawiały się wtedy ambitne realizacje polskiego dramatu romantycznego, sztuki Witkacego i Sławomira Mrożka.

Dziś teatr ma trzy sceny: Dużą, Kameralną i Foyer, które ma bardziej kawiarniany charakter. Działa w nim również zaplecze warsztatowe, między innymi pracownie krawiecka, szewska, perukarska i stolarska, a także Archiwum Artystyczne.

Nazwa teatru nie zawsze była taka sama. Początkowo gmach miał być Domem Ludowym im. Józefa Piłsudskiego, ale ostatecznie powstał Teatr Miejski jego imienia. W 1950 roku placówce nadano imię Aleksandra Węgierki. W 2007 roku patrona zmieniono ponownie na Piłsudskiego, jednak po około pół roku wrócono do Węgierki. Jak widać, również nazwa teatru miała swoją własną dramaturgię.

Pomnik Bohaterów Ziemi Białostockiej w Białymstoku

Na koniec zwróć uwagę na monumentalny Pomnik Bohaterów Ziemi Białostockiej, który upamiętnia mieszkańców tego rejonu poległych i zamordowanych za wolną Polskę. Trudno go przeoczyć – ma około 22 metrów wysokości i składa się z dziewięciu strzelistych, betonowych kolumn, które łączy monumentalna miedziana korona. W jej środku, niczym w gnieździe, umieszczono orła z rozpostartymi skrzydłami.

Monument stoi naprzeciwko placu Niezależnego Zrzeszenia Studentów, w miejscu, gdzie zbiegają się ulice Józefa Marjańskiego i Konstantego Kalinowskiego. 

A teraz już odpocznij… i zaplanuj prawdziwą wycieczkę do Białegostoku.