Welcome To Palm Desert. Połączenie ciężkiego rocka z aurą amerykańskiej pustyni

Okoliczności przyrody

Dla postronnego Europejczyka, gdy widzi przy nazwie zespołu miejsce powstania:  jakaś miejscowość w Kalifornii, często nie robi to większego wrażenia. No tak, kolejna kapela z okolic Los Angeles czy San Francisco, jakich są miliony. Nic więc dziwnego, że o niej słyszymy, skoro od początku była blisko miejscowego splendoru i centrum światowego przemysłu muzycznego.

Warto jednak pamiętać o jednym. Kalifornia to nie tylko LA i Bay Area. To trzeci największy stan USA, którego powierzchnia przekracza powierzchnię Polski. Poza dwiema metropoliami i paroma większymi miastami większość stanu to góry, doliny i ponure pustynne pustkowia. Taki obraz Kalifornii uosabiało Palm Desert. Niewielkie miasto, rozmiarem porównywalne z takimi miejscowościami jak Skierniewice czy Tarnobrzeg, oddalone o 200 km autostradą I-10 na wschód od Los Angeles.

Obecnie co roku przez miejscowość przewijają się tysiące modnie ubranych festiwalowiczów zmierzających na Coachellę. W latach 80. jednak nie działo się tutaj za wiele. Palm Desert było uosobieniem amerykańskiej pipidówy, w której psy wiadomo co robią, a dookoła są tylko suche krzaki i piach.

Takie okoliczności przyrody sprawiły jednak, że w tym niepozornym miasteczku zaczęło dziać się coś wyjątkowego. W drugiej połowie lat 80. zaczęła tworzyć się scena, która później stała się kolebką rozprzestrzenionego na cały świat stoner rocka.

Tu nie ma nic do roboty

Punktem odniesienia stała się grupa Yawning Man, która jako jedna z pierwszych zaczęła grać brudną, psychodeliczną muzykę, ochrzczoną później mianem stoneru. Zespół był iskrą dla rozwoju całej sceny. Koncerty słynęły z długich, psychodelicznych jamów, które potrafiły trwać godzinami. Występy najczęściej odbywały się na podwórkach bądź w garażach.

W Palm Desert praktycznie nie było klubów, a do LA czy nawet Riverside był spory kawał drogi, więc trzeba było organizować sobie kulturę na miejscu. Stonerową tradycją rozpoczętą przez Yawning Man stały się tzw. generator parties – wyjazdy na środek pustyni i występowanie tam dla niedużej liczby osób, przy zasilaniu pochodzącym z benzynowego agregatu prądotwórczego.

Takie warunki tworzyły niepowtarzalną atmosferę, która w naturalny sposób wpływała na odbywające się tam jamy. Były one ciężkie i bardzo transowe. Tego typu wypady zaczęły cieszyć się dużą popularnością wśród sporej garstki osób spragnionych kontaktu z żywą muzyką, które chciały, żeby coś się działo, bo i tak nie było nic lepszego do roboty.

Mental DIY

W takich warunkach powstała grupa Katzenjammer, złożona z nastolatków, która po paru zmianach ostatecznie przyjęła szyld Kyuss. Do odjechanych improwizacji spod znaku Yawning Man dołożyła elementy bluesa, metalu spod znaku Black Sabbath i punkowej prostoty.

Co ciekawe, mimo naturalnie nasuwających się skojarzeń z Black Sabbath, dla wielu muzyków większą inspiracją były zespoły punkowe w stylu Misfits czy Bad Brains. Nie było jednak lokalnej punkowej sceny, więc wszyscy naturalnie chłonęli to, co tworzyli Yawning Man. Kluczową inspiracją była płyta “My War” Black Flag. Zespół, który dotychczas słynął z ultraszybkich, agresywnych utworów, zaprezentował wolne i smoliste brzmienie, które później stało się domeną takich gatunków jak stoner metal czy sludge. “My War” jest interesujące właśnie dlatego, że pokazuje przejście od hardcore’u do ciężaru. Black Flag na pierwszej stronie gra jeszcze bardzo agresywnie i szybko, natomiast druga strona płyty zwalnia, robi się ciężka, powtarzalna i niemal doomowa. 

Punkowy pozostał jednak etos, bo sposób organizacji sceny Palm Desert był uosobieniem idei DIY. Zespoły nie były zainteresowane byciem blisko muzycznego przemysłu, koncerty organizowane były głównie dla znajomych a generator parties nie były tylko zabawną ciekawostką, lecz oddolnym organizowaniem sobie życia kulturalnego. Także poza inspiracjami muzycznymi ważny dla Palm Desert był punkowy mental.

Towar eksportowy

Młodzieniaszkowie z Kyuss, łącząc te wszystkie style z klimatem pustyni i Palm Desert, szybko wyrośli na najważniejszą nazwę całej sceny. To ich uznaje się za ojców stoner rocka. Druga płyta, “Blues For The Red Sun” z 1992 roku, była momentem, w którym o pustynnej scenie dowiedział się cały świat, a trzeci krążek, “Welcome To Sky Valley”, podtrzymał pozycję Kyussa, który przerósł całą scenę i zaczął koncertować po całym świecie. Ważną postacią dla tej grupy był producent obu tych płyt Chris Goss, któremu udało się przenieść potęgę ich brzmienia i pustynną aurę na krążek. 

Chcąc nie chcąc, stali się symbolem stoneru i stanowili inspirację dla wielu kapel, które powstawały poza Palm Desert. Niespodziewany sukces doprowadził jednak do nieporozumień i rozpadu zespołu w 1995 roku. Motorem kreatywnym formacji był młody gitarzysta Josh Homme, którego niskostrojone, bluesowe riffy stały się fundamentem brzmienia. Muzyka zespołu opierała się na groovie, który stawał w kontraście do metalowej motoryki, pomiędzy riffami pojawiało się dużo przestrzeni a w kompozycjach pojawiały się długie instrumentalne fragmenty. 

Po rozpadzie Kyussa rozpoczął serię Desert Sessions, w ramach której zapraszał różnych muzyków na sesje organizowane na środku pustyni. Trzy lata później założył własną formację Queens Of The Stone Age, która po latach stała się jedną z największych gwiazd rocka XXI wieku.

Kultura stoneru 

Poza Kyussem ważnymi grupami były takie zespoły jak Fu Manchu, Fatso Jetson czy Mondo Generator. Warto jednak pamiętać, że scena była niewielka, a muzycy bardzo często mieszali się między swoimi składami. To był kolejny ważny aspekt jej wyjątkowości, obok generator parties.

Palm Desert nie było jedynym miejscem, gdzie stoner zaczynał się tworzyć. W San Jose rozpoczynała hałasowanie grupa Sleep, w New Jersey powstawał Monster Magnet. Jednak o ile zespoły mogły grać muzykę w podobny sposób, o tyle ciężko było odtworzyć klimat i atmosferę, jaka panowała w Palm Desert. Zespoły spoza rozwijały głównie sposób grania i samą muzykę, natomiast tutaj wytworzyła się cała kultura wokół niej. 

Wytworzyła się tam wyjątkowa kultura spędzania wolnego czasu, polegająca na zabraniu paczki kumpli, kraty piwa i generatora, by móc oddać się brudnym jam sessions na środku pustyni. Takie warunki stworzyły coś unikalnego. Brak infrastruktury pozwalał w pełni oddać się twórczej wolności. Nie było sceny oddzielającej publikę od zespołu, nie czekał promotor ponaglający, by kończyć, bo kolejny zespół zaraz gra. Ludzie, którzy tam byli, byli tam dlatego, że chcieli, i nie mogli po prostu przeczekać twojego koncertu, stojąc na fajce przed klubem.

To stworzyło naturalne warunki do oddania się transowym odjazdom, w których jeden hipnotyczny riff mógł być grany godzinami, nakręcając psychodeliczną atmosferę, a jednocześnie budując poczucie przynależności i oddania scenie, którą tworzyła tak naprawdę niewielka grupa przyjaciół. Swego rodzaju odcięcie Palm Desert i kulturalne braki sprawiły, że możliwe było stworzenie czegoś swojego od podstaw. Tak powstało brzmienie, które może nie było tak jaskrawe medialnie jak boom na grunge i Seattle Sound ale z pewnością było unikalne i zmieniło co nie co w historii muzyki.