TOP 5 najbardziej niedocenianych gatunków muzycznych, którym warto dać szansę

Afrobeats

Zanim zaczniesz kojarzyć ten gatunek wyłącznie z plażową muzyką z wakacyjnych reklam – daj mu chwilę. Afrobeats to znacznie więcej niż tylko rytm, przy którym chce się tańczyć, a nogi same zaczynają podrygiwać (choć niewątpliwie jest to jego zaleta).

Gatunek narodził się w połowie lat 60. XX wieku i jest głęboko zakorzeniony w tradycji muzycznej nigeryjskiego plemienia Joruba – opartej na bębnach i lokalnym dziedzictwie. Te motywy szybko podchwyciły kraje Ameryki Łacińskiej, przede wszystkim Karaiby, a stamtąd droga do czarnych dzielnic południa USA była już krótka. Epoka funku w latach 70. zamknęła tę ewolucję – i tak narodził się afrobeats

Ojcem chrzestnym gatunku jest Fela Kuti – nigeryjski muzyk, na którego pomysłach do dziś opierają się współczesne zespoły. Kuti stworzył nie tylko brzmienie, ale i całą filozoficzną otoczkę. Afrobeats od początku niósł ze sobą mocne, polityczne przesłanie i tak pozostało do dziś. Artyści krytykują dyskryminację osób czarnoskórych, elity polityczne i gospodarcze, zwracają również uwagę na głód, nędzę i kryzysy Trzeciego Świata. 

Od początku gatunek ten kojarzył się z dużymi, nawet dwudziestoosobowymi grupami – trochę na wzór amerykańskich big bandów. Improwizacja jest tu zasadą naczelną. Muzycy przed koncertem w sumie niczego nie planują. Mieszają na scenie różne style. W muzyce dominują perkusja i sekcja dęta, a całość jest niezwykle energetyczna i dynamiczna.

Dziś tradycję Feli Kutiego kontynuują jego synowie – Femi i Seun Kuti – ale gatunek dawno wyszedł poza rodzinne dziedzictwo. Burna Boy zdobył Grammy za album Twice As Tall, Tems przebiła się dzięki duetom z Wizkidem i Future’em, a Ayra Starr, Asake, CKay i Rema dominują na Spotify, Apple Music i TikToku. 

Znasz chociaż jednego z tych artystów? Jeśli nie – najwyższa pora poznać.

Chrześcijański hip-hop

Chrześcijański hip-hop znany był pierwotnie jako Gospel rap lub Gospel hip-hop. Ten podgatunek hip-hopu powstał w latach 80. ubiegłego wieku w Stanach Zjednoczonych. Jak się domyślasz, cechą, która wyróżnia go na tle pozostałych podgatunków hip-hopu, jest nawiązywanie do chrześcijańskiego światopoglądu. Teksty często mają wymiar ewangelizacyjny. 

Dwa lata po powstaniu gatunku ukazał się pierwszy dostępny w powszechnej sprzedaży album – The Gospel Beat: Jesus-Christ MC Sweeta. Ale to nie MC Sweet jest uznawany za pioniera chrześcijańskiego hip-hopu. Uważa się za niego Stephena Wileya z jego płytą Bible Break, która jednak powstała aż trzy lata później. Dlaczego tak jest? Tego niestety nie wiemy.

A jak sprawa wygląda w Polsce? Gatunek przybył do nas przez ocean dwadzieścia lat po jego powstaniu. Pierwsze zespoły – 2hp4j, 3miel, JCS, Certyfikat, Evident, Full Power Spirit – powstawały w latach 2000. Do przedstawicieli chrześcijańskiego hip-hopu należą także Rymcerze, Elohim, Royal Rap czy Anatom. Chyba najbardziej znanym artystą jest Tau, ale popularność zyskują również… rapujący księża, tacy jak Marek Januchowski czy Jakub Bartczak. 

Co ciekawe, gatunek ma także swoje festiwale! Od 2008 roku w Warszawie odbywa się Festiwal Praski Chrześcijańskiej Muzyki Hip-hopowej. Tylko dwukrotnie, ale jednak, odbył się też Ogólnopolski Festiwal Chrześcijańskiego Hip-Hopu “Święte Elo”. Kto wie, co przyniesie przyszłość. Być może jest to jakiś sposób na zachęcenie młodych ludzi do częstszych wizyt w Kościele. Tylko… czy to wystarczy?

Shoegaze

Shoegaze (znany także jako shoegazing lub shoegazer) to podgatunek rocka alternatywnego, który również powstał w latach 80. (choć pod ich koniec) ubiegłego wieku. Jego korzenie sięgają jednak nie Ameryki, a Wielkiej Brytanii. Jedna z teorii mówi, że najprawdopodobniej podgatunek ten został zdefiniowany przez brytyjsko-irlandzki zespół My Bloody Valentine, który nagrał album Isn’t Anything. Do sprzedaży trafił w 1988 roku. 

Jednak za nazwę gatunku odpowiadają dziennikarze brytyjskiego czasopisma branżowego “New Musical Express”. Obserwowali oni tendencję gitarzystów zespołów do… patrzenia na swoje buty podczas koncertów. Nic dziwnego, że podgatunek nosi nazwę shoegaze, czyli dosłownie “wpatrywanie się w buty”. 

Czym charakteryzuje się brzmienie tego podgatunku? Najważniejsza jest gitarowa ściana dźwięku (w końcu to na gitarzystach skupia się nazwa, prawda?) oraz ściszony, nieco niewyraźny wokal, który jest jednak bardzo melodyjny. Muzyka ta ma charakter emocjonalny i introspekcyjny. 

Najważniejszymi przedstawicielami są:

• My Bloody Valentine (album Loveless),
• Ride (płyta Nowhere),
• Slowdive,
• Chapterhouse,
• Plastic Tree,
• Drop Nineteens,
• The Jesus and Mary Chain,
• Spacemen 3,
• Cocteau Twins,
• Galaxie 500. 

Koniecznie posłuchaj któregoś z nich, jeśli muzyka rockowa jest ci w jakiś sposób bliska.

Vaporwave

Vaporwave to muzyczno-graficzny gatunek sztuki Internetu. Powstał w latach 2010-2011. Utwory w tym gatunku składają się z sampli z innych piosenek, ze szczególnym uwzględnieniem R&B, elevator music czy smooth jazzu oraz lounge’u z lata 80. i 90. ubiegłego wieku. 

Wizualnie zaś vaporwave składa się z wczesnych internetowych obrazów (są charakterystyczne, często różowo-fioletowe, ale nie zawsze). Design stron internetowych nawiązuje do późnych lat 90, a reklamy – lat 80. i  90. Na okładkach i w teledyskach są cyberpunkowe odwołania. 

Z vaporwave związana jest cała subkultura. Jej członkowie kojarzeni są z satyrycznym i dwuznacznym podejściem do popkultury, kapitalizmu oraz konsumpcjonizmu. Charakteryzują się nostalgicznym i surrealistycznym przywiązaniem do reklam, kultury oraz technologii z poprzednich dekad. 

Sam gatunek powstał jako ironiczny wariant chillwave, który ewoluował od h-popu (czyli hipnagogicznego popu), jak również motywów retro-revivalistycznych oraz post-internetowych. 

Wśród znanych artystów są z pewnością James Ferraro, Daniel Lopatin i Ramona Andra Xavier. Byli oni zarazem pionierami gatunku, a album Floral Shoppe tego ostatniego ustanowił kierunek dla ich następców. 

W 2012 roku zaczęły już powstawać podgatunki vaporwave:

• future funk,
• mallsoft,
• hardvapour,

ale zainteresowanie nimi szybko zmalało. Dziś całe vaporwave opisywane jest jako “martwy” gatunek. Może warto go nieco wskrzesić? Sprawdź sam!

Electroswing

Electro swing powstał w latach 90. ubiegłego wieku w Ameryce Północnej oraz Europie. Wywodzi się z takich gatunków jak house, swing, dubstep, drum and bass, EDM, hip-hop i jazz. Nic więc dziwnego, że możemy w nim usłyszeć wpływy klasycznego (lata 1920-1949) oraz współczesnego swingu i jazzu. Wsłuchując się w utwory, dostrzeżemy również elementy EDM, house’u, dupstepu, drum and brassu i innych.  

Do bardziej znanych zagranicznych artystów należą:

• Parov Stelar,
• Klaus Waldeck,
• Movits!,
• Caro Emerald,
• The Electric Circus,
• Caravan Palace,
• Gramophonedzie.

A w Polsce? Znany jest Mr. Jazzek – Jacek Janaszkiewicz. To DJ i producent pochodzący ze Szczecina. Jest autorem takich utworów jak Sugar Push, Jack Gallant czy Palinca. 

Jeśli electroswing ci się spodoba, możesz wybrać się na Glastonbury Festival oraz kilka innych wydarzeń.

Być może znasz już ten gatunek. Należy do niego znany utwór z 2010 roku – We No Speak Americano.

Podsumowanie

Gatunków muzycznych, które są niedoceniane, mało znane – a które warto poznać – jest naprawdę mnóstwo. O wielu niszowych pisaliśmy w tym artykule: Country rock, rap core, hip house – połączenia muzyczne o których nie słyszałeś.

Tu zaś przeczytasz o głównych gatunkach muzycznych, z których tak naprawdę wywodzą się wszystkie kolejne gatunki i podgatunki wraz z ich różnorodnymi odmianami: Jakie są główne gatunki muzyczne?

A jeśli ciekawi cię, jakie są najpopularniejsze gatunki – zajrzyj tutaj: Najpopularniejsze gatunki muzyczne w Polsce 2025 – co króluje na playlistach Polaków i Polek?