Co to jest pogo na koncercie i jak bezpiecznie w nim uczestniczyć?

Czym właściwie jest pogo?

Pogo to forma tańca, w którym uczestnicy skaczą, poruszając się w miejscu lub przemieszczając się, jednocześnie uderzając w inne osoby i odbijając się od nich. Nazwa pochodzi od podobieństwa do skakania na drążku pogo (pogo stick) – tułów jest mniej lub bardziej sztywny, a nogi blisko siebie. W praktyce wygląda to jak chaos: skakanie, przepychanie, wpadanie na siebie nawzajem – przy czym jest to wszystko skoordynowane i w pewnym sensie przemyślane, ponieważ pogo zawsze wygląda podobnie. Gdy raz weźmiesz w nim udział lub je zobaczysz, będziesz wiedział, czego spodziewać się kolejnym razem.

Najważniejsze w pogo jest to, że nikt nikogo celowo nie atakuje. To forma wspólnego przeżywania muzyki, nie bijatyka. W 99% przypadków, gdy ktoś cię uderzy – nawet mocno – robi to nieświadomie, bo po prostu jest w ruchu i nie jest w stanie wyhamować w odpowiednim momencie lub cię nie widzi – bo ty również jesteś w ciągłym ruchu. Uderzanie w inne osoby nie jest brutalne. Uczestnicy traktują swoje ciała nawzajem jako coś na kształt trampoliny, która ma ich odbić w inną stronę.

Skąd się wzięło pogo?

Historia pogo jest równie chaotyczna jak sam taniec. Według punkowej legendy wynalazł go Sid Vicious – basista Sex Pistols – gdzieś około 1976 roku. Steve Severin z Siouxsie and the Banshees zapamiętał to tak: “Po raz pierwszy spotkaliśmy Sida na jednym z koncertów. Zaczął się odbijać od parkietu – tak narodziła się legenda tańca pogo. Sid po prostu skakał w górę i w dół, próbując zobaczyć zespół, bo utknął gdzieś z tyłu”.

Czy Vicious faktycznie je wynalazł? Niekoniecznie – podobne ruchy widać już w filmie The Beatles “A Hard Day’s Night” z 1964 roku, a niektórzy badacze uważają, że taniec pogo wywodzi się z czasów jeszcze wcześniejszych, z afrykańskiego tańca Adumu wojowników Masajów. Za to lub Sonjo z Tanganiki miał swój taniec Gikhoji, który składał się z podobnych ruchów. Pewnie w innych miejscach na świecie również zdarzały się podobne zwyczaje.

O ile tańce wojowników niemalże odeszły w zapomnienie, tak pogo jest znane od dziesiątek lat i nadal pojawia się na koncertach. Oczywiście nie zachowało się w swej pierwotnej formie. Jak wszystko, tak i pogo przez lata ewoluowało. W latach 80. dało początek slam dancingowi i mosh pitowi. Dziś elementy pogo pojawiają się nie tylko na koncertach punkowych i metalowych, ale też na grunge’owych, alternatywnych, a nawet hip-hopowych i EDM-owych.

Odmiany pogo – co jeszcze możesz spotkać?

Samo pogo to tylko punkt wyjścia. Na koncertach funkcjonuje kilka pokrewnych form:

• mosh pit to bardziej agresywna wersja pogo – uczestnicy zamaszyście wymachują rękami i przepychają się intensywniej. Klasyczny mosh pit tworzy krąg, w którym cała “zabawa” się zamyka. Poza nim raczej nic ci nie grozi, ale jeśli nie chcesz brać w nim udziału, przesuń się trochę dalej od epicentrum,
• circle pit to wariant, w którym uczestnicy biegają w kółko, tworząc wirujący tłum – bardziej dynamiczny i zorganizowany niż klasyczne pogo, prawdopodobnie też bezpieczniejszy, ponieważ w tradycyjnym pogo różni ludzie przemieszczają się w różnych kierunkach,
• Wall of Death (ściana śmierci) to najbardziej widowiskowa i najbardziej niebezpieczna odmiana. Publiczność dzieli się na dwie grupy, które na sygnał wokalisty ruszają na siebie z impetem. Zdarzały się przy niej śmiertelne wypadki – i dlatego organizatorzy coraz częściej aktywnie jej odradzają (nie bez powodu nosi taką, a nie inną nazwę),
• crowdsurfing to surfowanie po tłumie – uczestnik kładzie się na rękach innych i jest przenoszony w stronę sceny. Efektowne, ale też ryzykowne. Zdarzały się nawet sytuacje, w których w ten sposób “płynęły” osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich. Czyż to nie piękne? Dla takich osób to praktycznie jedyny sposób, by zobaczyć scenę.

Jak uczestniczyć w pogo bezpiecznie?

Zanim wejdziesz do pogo, przygotuj się, by nie stała się tobie, ani nikomu innemu krzywda.

Ubierz się odpowiednio w wygodne ubrania z dobrej jakości materiału – takie, które nie rozerwą się po jednym odbiciu od innej osoby czy zahaczeniu o coś. Włóż spodnie z zapinanymi kieszeniami, żeby nic z nich nie wypadło (po wejściu na płytę sprawdź, czy na pewno są zapięte). Nie zakładaj absolutnie żadnej biżuterii – może zranić ciebie i innych. Ponadto dobrze zasznuruj buty, by żaden ci nie spadł. Najlepiej przeczytaj też regulamin wydarzenia i nie zakładaj na siebie nic, co zostało zabronione.

Jeśli masz dłuższe włosy – zwiąż je. Co prawda kitką też można kogoś nieprzyjemnie potraktować, ale to i tak bezpieczniejsze (dla tego ktosia i dla ciebie) niż rozpuszczone włosy (te mogłyby zasłonić ci widok, a stąd już prosta droga do wypadku).

Co zrobić, gdy ktoś upadnie?

Gdy jesteś w środku pogo – nie ważne, jak intensywnym – obowiązuje jedna naczelna zasada: gdy ktoś upadnie – podnosisz go. To niepisany kodeks koncertowy, który od dekad ratuje zdrowie, a czasem pewnie też życie ludzi. Jeśli nie pomożesz drugiej osobie się pozbierać, może zostać stratowana przez tłum.

Co zrobić, jeśli nie chcę już być w pogo?

Masz pełne prawo wyjść z niego w każdej chwili. Pogo nie jest pułapką – jeśli chcesz skończyć zabawę, zacznij spokojnie przemieszczać się na skraj grupy i wyjdź, wtapiając się w tłum.

Nie chcesz brać udziału w pogo? Tak unikniesz newralgicznej strefy

Jeśli pogo nie jest dla ciebie – masz do tego pełne prawo i nikt nie powinien cię do niego zmuszać. W takiej sytuacji musisz jednak wiedzieć, jak uniknąć udziału w tej zabawie. Oto kilka praktycznych wskazówek:

• trzymaj się z dala od centrum sektora stojącego, szczególnie od obszaru bezpośrednio przed sceną. Im bardziej na boki lub do tyłu się skierujesz, tym będzie bezpieczniej i spokojniej,
• obserwuj tłum – jeśli widzisz, że coś zaczyna się dziać, ludzie zaczynają formować okrąg, ktoś zaczyna uderzać w inną osobę – przesuń się nieco dalej. Na twoim miejscu lepiej stać bardziej z tyłu, niż wpaść w sidła pogo.

Najbezpieczniejszym pod tym kątem miejscem są trybuny. Tam pogo po prostu nie może zaistnieć. O ile nie zależy ci na staniu i tańczeniu na koncercie – możesz wybrać właśnie te miejsca (a jeśli lubisz tańczyć na takich wydarzeniach i nie krępując się spojrzenia siedzących – również możesz się dobrze bawić na trybunach. Nikt nie mówi, że musisz tam sztywno siedzieć na miejscu. Takie rzeczy na koncertach muzyki klasycznej, a nie na koncercie rockowym). 

Kobiety w pogo

Pogo jest dla każdego – i coraz więcej kobiet w nim uczestniczy. Warto jednak wiedzieć, że mosh pit to środowisko, w którym – ze względu na bliski fizyczny kontakt – niestety zdarzają się przypadki niestosownego zachowania (jak zresztą wszędzie, co wcale nie oznacza, że to jest okej). Większość uczestników koncertów zachowuje się przyzwoicie, służy pomocą i jest miła, ale – jak zwykle – zdarzają się wyjątki. Nie życzymy ci, byś na taki trafiła.

W razie czego pamiętaj, że wszelkie zachowania z podtekstem seksualnym (np. łapanie za pupę, biust czy próby zerwania z kogoś odzieży) są absolutnie niedopuszczalne – nawet w środku pogo. Jeśli doświadczysz czegoś niestosownego, masz prawo natychmiast opuścić strefę i zgłosić to ochronie. 

Praktyczna rada: jeśli chcesz uczestniczyć w pogo jako kobieta – warto mieć przy sobie kogoś zaufanego. Razem łatwiej i bezpieczniej. Przykro nam, ale niestety w takim świecie żyjemy, że lepiej dmuchać na zimne.

Młodzież w pogo

Formalnie do udziału w pogo nie ma dolnej granicy wieku – i rzeczywiście zdarza się, że w tłumie pod sceną bawią się nastolatkowie. Ale ta zabawa wymaga fizycznej sprawności i umiejętności szybkiego reagowania w tłumie (np. by podać pomocną dłoń komuś, kto upadł).

Jeśli jesteś rodzicem, który przyszedł na koncert z nastolatkiem – omów z nim wcześniej, czym jest pogo i jakie są granice (nie jesteśmy w stanie powiedzieć, jakie są konkretnie. Wszystko zależy od ciebie i twojego nastolatka). Ustal miejsce zbiórki na wypadek, gdybyście się rozdzielili. Jeśli prawie-już-dorosłe-dziecko chce spróbować, niech próbuje, ale miej na nie oko. Ważne jest to, żeby to była naprawdę prawie dorosła osoba. Nie wpuszczamy w takie miejsca dwunasto- czy piętnastolatków. 

Organizatorzy niektórych koncertów wprowadzają strefy rodzinne lub oznaczają bezpieczniejsze obszary dla młodszych uczestników – warto sprawdzić regulamin przed wyjściem i ewentualnie trzymać się tych spokojniejszych obszarów. By się dobrze bawić na koncercie, nie trzeba wcale stać pod sceną czy brać udziału w mosh picie.

Co robić, gdy coś się stanie – tobie lub komuś obok

Upadłeś lub poczułeś się źle? Nie panikuj – głośno daj znać osobom wokół, że chcesz wyjść z kręgu. W pogo obowiązuje niepisana zasada: gdy ktoś jest w tarapatach, ludzie się zatrzymują i pomagają. Gdy już będziesz na nogach, spokojnie przemieść się na skraj grupy i odetchnij.

Jeśli widzisz, że komuś obok dzieje się coś złego – zatrzymaj się i pomóż mu wstać. Jeśli sytuacja jest poważna (zasłabnięcie, utrata przytomności, uraz), głośno wołaj o pomoc i machaj w stronę ochrony lub personelu medycznego (o ile jest w pobliżu i może cię zobaczyć. Jeśli nie, krzycz, by ludzie – jak głuchy telefon – zawołali pomoc spoza płyty). Na każdym legalnym koncercie masowym musi być obecna obsługa medyczna, więc na pewno znajdzie się profesjonalista, który udzieli pierwszej pomocy.

Pamiętaj też, że na koncertach jest ochrona, której zadaniem jest właśnie reagowanie na takie sytuacje. Nie musisz radzić sobie sam.

Aspekt prawny – o którym mało kto mówi

Pogo to w pewnym sensie strefa “zgody na ryzyko” – wchodząc do mosh pitu, akceptujesz, że możesz dostać przypadkowo łokciem w brzuch lub upaść. Siniaki są tu wliczone w cenę udziału w tej zabawie. 

Ale celowa przemoc pozostaje przestępstwem bez względu na to, jak głośno gra muzyka. Jeśli ktoś uderzy cię z premedytacją lub na siłę wciąga do pogo – masz prawo zgłosić to ochronie. Przemoc w tym przypadku jest przemocą niezależnie od okoliczności.

Organizator koncertu z kolei odpowiada za bezpieczeństwo uczestników na mocy Ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych. Jeśli ochrona widzi, że sytuacja wymknęła się spod kontroli i nie reaguje – organizator może ponieść konsekwencje.

Podsumowanie

Pogo to jedno z najbardziej intensywnych doświadczeń, jakie oferują koncerty (głównie rockowe, metalowe, punkowe i hip-hopowe). Nie jest dla każdego i naprawdę nie trzeba go lubić ani chcieć brać w nim udziału. Ale jeśli kiedykolwiek stoisz na granicy tej strefy i zastanawiasz się, czy wejść – wiesz już, czego się spodziewać, jak się przygotować i jak zareagować, gdy zrobi się gorąco. Dosłownie i w przenośni.