Dlaczego powróciła moda na winyle i kasety? Analogowy trend w cyfrowym świecie

Dlaczego płyty winylowe znów są popularne?

Chociaż wiele osób nie ma już w domach (a nawet nigdy nie miało!) gramofonów, kolekcjonowanie płyt winylowych ma się bardzo dobrze. Wpisuje się ono we współczesne, globalne trendy, które z roku na rok przybierają coraz bardziej na sile.

Swoją drogą bardziej nowoczesne gramofony jesteśmy w stanie kupić za nawet 200 zł, co w sumie nie jest wysoką ceną, biorąc pod uwagę, że jedna płyta winylowa potrafi kosztować nawet przeszło 100 zł (choć wiadomo: są też tańsze opcje). 

Wszystko w internecie

Żebyś dobrze zrozumiał kontekst, zacznijmy od tła: od parunastu (a może nawet i więcej) lat wszystko przenosi się do internetu. To właśnie w nim utrzymujemy relacje, nawiązujemy znajomości, oglądamy filmy, słuchamy muzyki, a nawet ćwiczymy fizycznie z filmami trenerów, których znajdujemy na YouTubie. Do czasu było to bardzo fajne, ale w końcu zaczęła nam doskwierać nie tylko samotność, ale również brak namacalnych efektów pracy czy hobby. Wszystko jest zapisane w cyfrowych plikach, których nie da się dotknąć. Ponadto izolujemy się od ludzi oraz od “prawdziwy”, czyli nieinternetowych / niecyfrowych doświadczeń. To zaś pogarsza nasze samopoczucie. Nic więc dziwnego, że niektórzy próbują się z tego wyrwać i nie chcą dalej konsumować wszystkiego rodzaju treści będąc online. Stąd powracająca moda na tworzenie kolaży ręcznie, a nie w digitalu; treningi z trenerami personalnymi, a nie samodzielnie w domu; a także słuchanie muzyki analogowej, a nie przez streamingi.

Przesyt cyfrowymi treściami

Szczególnie młodzi ludzie (ale w starszych pokoleniach także jest to dostrzegalne) są już przesyceni streamingiem i cyfrową (nad)produkcją treści. Nadprodukcją, bo każdego dnia wiele osób na świecie wypuszcza swoje dzieła. Przez to, że nie trzeba do tego teraz wytwórni płytowej, a wystarczy np. konto na YouTubie czy Spotify – twórców jest znacznie, ale to znacznie więcej. Ponadto pojawiają się tam tworzone przez sztuczną inteligencję “utwory”, które tak naprawdę są zlepkiem dzieł innych ludzi (ale nie o legalności takich działań tutaj piszemy). 

Sawdah Bhaimiya, brytyjska dziennikarka, przygotowała dla cnbc.com materiał, w którym rozmawia z młodymi ludźmi na temat stereotypów dotyczących ich pokolenia. Jednym z jej rozmówców był 23-letni Matt Richards. Uważa on, że kiedyś ludzie uciekali od realnego świata do internetu. Teraz trend jest odwrotny – robimy sobie przerwy od telefonów, by spędzić czas w realnym świecie. Piękna myśl, która niestety jest też bardzo brutalna. Zostawiamy ją ci do przeanalizowania, bo naprawdę warto się nad tym chwilę zastanowić.

Młodzi ludzie coraz częściej odkładają telefon na bok i zamiast tego kupują płyty winylowe idąc fizycznie do sklepu i przebierając w setkach używanych bądź nowych egzemplarzy, a potem słuchają muzyki analogowo.

Coś namacalnego

Wspomnieliśmy o tym, że cyfrowych plików nie da się dotknąć. Nie możesz wyjąć ulubionej piosenki ze Spotify i poczuć jej w dłoniach (możesz za to wziąć do ręki telefon, ale to pewnie robisz każdego dnia zdecydowanie zbyt często, i niekoniecznie jest to fajne uczucie). Kasetę, płytę winylową czy CD możesz dotknąć. Możesz poczuć jej fakturę, obejrzeć detale, przeczytać dołączoną książeczkę. To zupełnie inne doświadczenie. Tak samo zresztą jak słuchanie utworu z gramofonu, które jest całym rytuałem: trzeba naszykować gramofon, wyjąć płytę z okładki, położyć ją na gramofonie, ustawić igłę… a potem rozsiąść się wygodnie w fotelu i oddać przyjemności słuchania muzyki.

Inne brzmienie

Utwory, których słuchamy w streamingu, mają często świetnie brzmienie i jakość dźwięku. A jednak to płyty i kasety są coraz chętniej wybierane. I to właśnie nie przez to, że mają lepszą jakość dźwięku, a przez to, że ich brzmienie jest cieplejsze, “analogowe”. Starsze pokolenia dzięki nim mogą się niemal przenieść w czasie do swojej młodości, której towarzyszyły kasety odtwarzane w walkmanach. Często trzeszczały, szumiały, ale jednocześnie miały w sobie to coś, co trudno nazwać, a co budowało cały klimat. 

Młodzi ludzie mogą za to zobaczyć, jak to było kiedyś. 

Niektórzy uważają, że płyty winylowe i kasety brzmią bardziej jak zapis z koncertu, czyli niemal tak, jakbyśmy słuchali artysty na żywo. Możemy włączyć płytę / kasetę, rozsiąść się w fotelu, zamknąć oczy i wyobrazić sobie, że jesteśmy na koncercie (lub powspominać ten, na którym faktycznie byliśmy). 

Brak reklam

Coraz bardziej denerwujące staje się to, że słuchanie muzyki przerywają reklamy (lub automatyczne sugestie utworów, które znikąd pojawiają się na naszych playlistach, bo algorytm uznał, że mogą nam się spodobać). Oczywiście twórcy platform sugerują nam wykupienie opcji premium, by owych reklam nie słuchać ani nie oglądać, ale gdy takich abonamentów zbierze się kilka, musimy “wyrzucić” kilkaset złotych tylko po to, by nie musieć męczyć się z reklamami.

Płytę bądź kasetę kupujemy raz i mamy ją na własność (nie płacimy za nią abonamentu co miesiąc). Ponadto nie ma na niej reklam. Możemy ją odtwarzać dziesięć razy w kółko i nic nie zakłóci przyjemności płynącej z muzyki. Owszem, mamy wtedy dostęp do mniejszej liczby utworów, ale tak po prawdzie: czy potrzebujesz dostępu do dziesiątek tysięcy piosenek? Pewnie i tak słuchasz w kółko parunastu, maksymalnie parudziesięciu ulubionych.

Rosnące znaczenie okładek i limitowanych wydań

Coraz większe znacznie ma także design okładek. W niektórych przypadkach jest tak, że płyta zostaje wypuszczona w bardzo limitowanym nakładzie z wyjątkową okładką, a pozostałe egzemplarze są “normalne”. Takie limitowane wydania to gratka dla kolekcjonerów. Niektóre z wydań zawierają dodatkowe, niepublikowane nigdzie utwory, a także plakaty czy inne, nomen omen, dodatki.

Trend ten jest szczególnie widoczny w przypadku rapu i hip-hopu. Coraz więcej artystów wypuszcza swoje albumy w wersjach analogowych ze specjalnymi okładkami czy w wariancie winylowym. Osoby, które zdążą kupić swój egzemplarz (z oczywiście limitowanego nakładu), mogą czuć się wyjątkowe – jak najwięksi z największych fanów danego artysty. Płyty i kasety stanowią także fajny dodatek dla fanów, którzy nawet jeśli słuchają utworów w streamingu, lubią mieć na półce fizyczne oznaki “uwielbienia” artystów. Niektórzy twierdzą wręcz, że tylko w fizycznej wersji płyta ma jakąkolwiek wartość. 

Estetyka vintage

Są ludzie, którzy lubią vintage’owy styl i dążą do tego, by całe ich życie takie było. Płyty winylowe czy kasety idealnie się w to wpisują, stanowiąc nawet nie tyle bazę do słuchania muzyki, co element wystroju mieszkania i wizerunku danej osoby. 

Młodzi ludzie doceniają estetykę płyt winylowych. Z badań Vinyl Alliance wynika, że 56% ankietowanych traktuje płyty winylowe jako element wystroju wnętrz. Za to 37% uważa, że to sposób na wyrażenie osobowości. Podejrzewamy, że liczby te z czasem mogą jeszcze wzrosnąć.

Winyle a ekologia

Młodzi ludzie coraz częściej zwracają uwagę na aspekty ekologiczne. I tutaj stare płyty czy kasety zdecydowanie wygrywają z nowymi wydaniami na CD. Fani poszukują używanych płyt i korzystają z nich przez kolejne lata, by potem odsprzedać je dalej (lub nie, bo niektórzy wolą zachować je dla siebie). 

Na różnego rodzaju aukcjach można natrafić na naprawdę kolekcjonerskie egzemplarze w fajnych cenach. Czasem jednak będziemy musieli zapłacić krocie za płyty z limitowanego nakładu (i w niektórych przypadkach naprawdę warto to zrobić, jeśli jesteśmy koneserami płyt).

Małe przyjemności

Pokolenie Z traktuje płyty winylowe i kasety także jako możliwość celebrowania małych przyjemności. W czasach, w których – jak już wspomnieliśmy – większość rzeczy jest “digitalowa”, rytuał słuchania płyty winylowej jest czymś namacalnym, co może dać nam więcej przyjemności niż szybka dawka dopaminy wynikająca z przeskakiwania od piosenki do piosenki w serwisie streamingowym (pomijając fakt, że w takim przeskakiwaniu ciężko nam skupić się na czymś na dłużej i znaleźć piosenkę, która naprawdę nas zachwyci). Winyli słuchamy od początku do końca. 

Oprócz tego przyjemność może dawać sam fakt kolekcjonowania płyt oraz patrzenia na nie. Niektórzy ustawiają je na półkach tak, aby było widać okładki. Inni wieszają na ścianach w formie obrazów. Niezależnie od wybranego sposobu – odczuwamy przyjemność, gdy przechodzimy obok nich i na nie spoglądamy. A takich radości w życiu potrzebujemy.

Slow listening w opozycji do pędzącego świata

Wszechobecna “moda” na slow life ma się świetnie. Ludzie szukają sposobów na to, żeby żyć wolniej lub chociaż łapać takie powolne chwile w zabieganej codzienności. Slow listening jest jedną z jej odmian – dotyczy słuchania muzyki w “powolnym” trybie. Streaming nam tego nie umożliwia, bo tam wszystko dzieje się szybko. Przeskoczenie o dziesięć piosenek do przodu zajmuje kilka sekund (i denerwujemy się, że trwa to tak długo). Gdy nie wykupimy pakietu premium, co jakiś czas przyjemność będą nam przerywały reklamy.

Podczas słuchania kaset czy płyt winylowych tego wszystkiego nie doświadczamy. Musimy ustawić płytę i igłę gramofonu, a także dobrze o oba zadbać, co również wymaga czasu oraz spokoju i uważności, by nie uszkodzić delikatnego urządzenia bądź rowków w płycie (to by zepsuło nagranie). W przypadku kasety za pierwszym razem możemy jej normalnie posłuchać, ale później będzie trzeba ją przewinąć. Znów: skupienie i uważność. Jeśli tego w życiu ci brakuje – koniecznie spróbuj słuchania analogowej muzyki.

W streamingu nie widzimy śladów użytkowania muzyki. Płyty i kasety – nawet jak będziemy o nie naprawdę mocno dbać – w końcu zaczną takie ślady nosić. A ślady te to piękne wspomnienia spokojnych chwil, w których słuchaliśmy ulubionych muzyków. 

Wsparcie artystów niezależnych

Artyści niezależni mają to do siebie, że często stoją trochę w opozycji do komercyjnego rynku muzycznego. Wyróżnia ich nie tylko sama muzyka, ale również sposób jej serwowania – coraz częściej w postaci limitowanych nakładów płyt winylowych. Takie działania są postrzegane przez fanów jako ukłon w ich stronę. Chętnie kolekcjonują oni fizyczne albumy ich ulubionych twórców.

Ponadto winyle i kasety stanowią fizyczny łącznik między artystą a słuchaczem, co wzmacnia więź (co prawda jednostronną, ale zawsze coś). 

Podsumowanie – dlaczego wróciła moda na kasety i winyle?

Moda na kasety i winyle powróciła z wielu różnych powodów, takich jak chociażby:

• chęć ucieczki z internetu do “prawdziwego” życia,
• przesyt cyfrowymi treściami,
• namacalność płyt i kaset, których – w przeciwieństwie do piosenek w streamingu – możemy dotknąć,
• inne brzmienie – cieplejsze i nieco bardziej “live”,
• brak reklam,
• rosnące znaczenie okładek i limitowanych wydań,
• estetyka vintage, która stanowi nie tylko element wystroju wnętrza, ale również wyrażania osobowości,
• ekologiczność starych płyt i kaset (nie tworzymy nowych produktów, tylko wykorzystujemy to, co już jest),
• małe przyjemności płynące ze słuchania analogowej muzyki,
• slow listening, w którym jesteśmy uważni i skupieni na tu i teraz,
• wsparcie artystów niezależnych.