Witajcie w “Armii Zaprzepaszczonych”. Fenomen zespołu Coma i 20-lecie przełomowej płyty

Nie być niewolnikiem fanów

Poprzednia dekada była dla zespołu czasem słodko-gorzkim. Już na wydanym w 2011 roku “Czerwonym albumie” Coma zaczynała odchodzić od formuły, za którą fani ją pokochali. Wcześniejsze trzy krążki ustawiły zespół w gronie najważniejszych rockowych formacji w Polsce. I mimo, że od samego początku opinie na jego temat były, delikatnie mówiąc, podzielone, udało się zgromadzić armię sympatyków, którzy mogli pójść za nim w ogień. 

Po wydaniu dwupłytowej “Hipertrofii” muzycy poczuli jednak, że muszą zacząć podążać inną drogą, by się rozwijać. Z perspektywy czasu “Czerwony album” nie wydaje się aż tak dużą woltą artystyczną jak jego konceptualny następca, “2005 YU55”. Mimo to wielu fanów zaczęło odwracać się od grupy.

Game Over

Kolejne albumy coraz mocniej odbiegały od tego, z czego Coma zasłynęła w latach dwutysięcznych, a cięższe, progresywne brzmienie ustąpiło miejsca poprockowej alternatywie w stylu Męskiego Grania. Nie będziemy teraz oceniać tych ruchów, warto jednak zauważyć, że pozycja zespołu w tamtym czasie była dość niejasna. Z jednej strony wciąż była to mocna marka, która coraz bardziej chciała odgrodzić się od swojego rockowego wizerunku. Z drugiej, nowa Coma nie przekonała starszych fanów, a nowych było mniej i byli oni mniej zaangażowani. 

Można było wyczuć rozdźwięk między Piotrem Roguckim a resztą zespołu, który po zawieszeniu działalności znalazł swoje odzwierciedlenie w dalszych losach muzyków. Rogucki zaczął grać z Kubą Karasiem, natomiast pozostali członkowie stworzyli wraz z Abradabem zespół Kashell. Trasą pod hasłem “Game Over” zakończono pierwszy sezon serialu o nazwie Coma.

Zespół, któremu służą przerwy

Rogucki w ostatnim wywiadzie dla Wirtualnej Polski przyznał, że Comie służą przerwy. Nie sposób się z tym nie zgodzić, patrząc na to, że nie minęło nawet pięć lat, a klimat wokół zespołu zdążył się zmienić. Na fali optymizmu po frekwencyjnym rekordzie w wyborach parlamentarnych w 2023 roku Łodzianie zdecydowali, że w kolejnym roku zagrają kilka koncertów. Trudno dziś stwierdzić, czy powrót był przygotowywany wcześniej, a rekord przy urnach okazał się po prostu dobrym pretekstem. Niezależnie od tego, jak było naprawdę, muzycy dotrzymali słowa. Najpierw występ na Pol’and’Rock Festival, później Rockowizna, a następnie halowe koncerty w całej Polsce. W większości wyprzedane.

W schyłkowym okresie działalności Comę można było zobaczyć w klubach pokroju warszawskich Hybryd. Wcześniej zespół regularnie występował w największych klubach w Polsce. Wielkim wydarzeniem było wydanie DVD “Live” z 2010 roku, na którym uwieczniono największy pozafestiwalowy koncert grupy, występ w Arenie Ursynów. Przyszło na niego około dwóch tysięcy osób, co z dzisiejszej perspektywy może wydawać się niewielką liczbą.

RE-START z nową publiką

W tym samym wywiadzie Rogucki przyznał, że pięć lat wystarczyło, by pojawili się nowi, młodzi fani, którzy wcześniej nie mieli okazji zobaczyć Comy na żywo. Rzeczywiście, taki okres wystarczy, by wyrosło nowe pokolenie słuchaczy, które nie miało szansy zobaczyć Łodzian w ich najlepszym koncertowym okresie, a także niezbyt dobrze kojarzy ich schyłkową działalność. 

Na fali dobrego przyjęcia zorganizowano kolejną trasę, tym razem pod hasłem “RE-START”, która okazała się dotychczas największym przedsięwzięciem koncertowym w historii zespołu. Coma ponownie zjechała największe hale w Polsce, przywożąc ze sobą wielopoziomową scenę i niespotykaną wcześniej oprawę wizualną.

Coś więcej niż jubileusz

Zwieńczeniem tego okresu ma być koncert pod hasłem “Armia Zaprzepaszczonych”. To jedyne autorskie, wielkoformatowe wydarzenie zespołu zaplanowane na ten rok. Pierwsza część wieczoru zostanie w całości poświęcona albumowi “Zaprzepaszczone siły wielkiej armii świętych znaków”, który wybrzmi na żywo w pełnej odsłonie. Nie zabraknie jednak również drugiego aktu, przenoszącego publiczność w inną, zaskakującą rzeczywistość. Za organizację wydarzenia ma odpowiadać skupiony wokół zespołu kolektyw artystyczny “Czule”.

Zabieramy widzów w bardzo autorską, Comową podróż po kręgach współczesnego inferna przefiltrowaną przez muzykę, emocje i sztukę. Tak jak lubimy. To będzie 2,5-godzinna opowieść pisana animacjami, obrazami i dźwiękami, które są znane i nieznane. Zagramy nie tylko ten jeden album, ale znacznie więcej! Re-Start był grą o wszystko z własną historią, z Armią Zaprzepaszczonych schodzimy głębiej… – zapowiada zespół.

Oznacza to, że nie będzie to jedynie wspominkowy koncert z okazji dwudziestolecia płyty, ale coś znacznie większego. Album ma być przewodnikiem po całej historii.

Wciąż aktualny

Ważnym powodem, dla którego ten koncert się odbywa, jest nie tylko sama rocznica wydania albumu, ale również jego zawartość. Piotr Rogucki przyznawał, że to widowisko nie doszłoby do skutku, gdyby nie fakt, że treść płyty wciąż pozostaje aktualna. “Zaprzepaszczone siły wielkiej armii świętych znaków” to album o kryzysie wartości, zagubieniu, duchowym rozpadzie i poszukiwaniu sensu w rzeczywistości, która coraz częściej wymyka się spod kontroli. 

Muzycznie Coma rozwinęła tutaj pomysły znane z debiutu, ale zrobiła to z jeszcze większym rozmachem. Szczególne miejsce zajmuje ponad czternastominutowy utwór tytułowy, rozbudowana, wielowątkowa kompozycja, która stanowi swoiste centrum całej płyty. Poza takimi utworami jak “System” czy “Tonacja”, które relatywnie często można było usłyszeć na koncertach, piątkowy wieczór będzie także okazją do wysłuchania rzadziej granych kompozycji, takich jak “W ogrodzie” czy “Wojna”.

Dwadzieścia lat po premierze szczególnie mocno wybrzmiewa aktualność poruszanych na płycie tematów. Żyjemy w świecie pełnym informacyjnego szumu, społecznych napięć, konfliktów i coraz bardziej widocznych podziałów. Dawne autorytety tracą znaczenie, wspólne systemy wartości podlegają nieustannym próbom, a poczucie bezpieczeństwa bywa towarem deficytowym. Trudno nie zauważyć, że pytania stawiane przez Comę w 2006 roku wcale nie straciły na znaczeniu. Być może nawet zyskały dodatkowy ciężar.

Powrót na dłużej?

Status Comy pozostaje obecnie niejasny, ponieważ trudno jednoznacznie stwierdzić, czy jest to zespół, który wrócił na stałe. Wiadomo natomiast, że piątkowy koncert będzie ostatnią okazją, by zobaczyć grupę przed dłuższą przerwą. Jeśli potwierdzą się informacje o nowym albumie, będziemy mogli mówić o pełnym powrocie zespołu.