Mikrowyprawy. Jak poczuć przygodę, mając tylko jedno popołudnie?

Co to jest mikrowyprawa?

Pojęcie mikrowyprawa (a raczej jego angielski odpowiednik: microadventure) spopularyzował brytyjski podróżnik i autor Alastair Humphreys – człowiek, który przejechał rowerem świat dookoła, a potem doszedł do wniosku, że przygoda wcale nie musi być epicka, żeby była prawdziwa. Zaproponował coś zupełnie innego: małą, osiągalną przygodę dla zwykłych ludzi, którzy pracują na etacie, mają dzieci, obowiązki i różnego rodzaju problemy.

Jak to wygląda w praktyce? Mikrowyprawą może być:

• nocne wyjście do pobliskiego lasu, 
• rowerowa wycieczka bez ustalonej trasy, 
• spanie pod gołym niebem na pobliskim wzgórzu,
• kąpiel w pobliskiej rzece. 

Jak pisze na swoim blogu Alastair Humphreys: A microadventure is an adventure that is short, simple, local, cheap – yet still fun, exciting, challenging, refreshing and rewarding (mikrowyprawa to krótka, prosta, lokalna i tania przygoda, ale nadal jest to przygoda pełna zabawy, wyzwań, a także ekscytująca, odświeżająca i satysfakcjonująca). 

Ważna uwaga: mikrowyprawą nie jest zwykły spacer z psem ani weekend w centrum handlowym, ponieważ mikrowyprawa to świadome wyjście poza codzienny rytm. Zmiana scenerii, odrobina spontaniczności i – choćby przez chwilę – poczucie, że świat jest większy niż ekran laptopa i biurowe krzesło.

Dlaczego mikrowyprawy zyskują coraz większą popularność?

Bo żyjemy szybko, pracujemy dużo i często czujemy się uwięzieni w pętli obowiązków. Urlop raz, może dwa razy w roku, to zdecydowanie za mało, żeby złapać oddech (sam wiesz, że w pierwszy dzień po urlopie czujesz się tak, jakbyś nigdy na nim nie był). Mikrowyprawa to taki mały reset, który można zrobić praktycznie w każdy wolny piątkowy wieczór albo sobotnie popołudnie. Bez specjalnego sprzętu (chyba, że zamierzasz nocować na polanie w namiocie, to ten namiot ci się przyda), bez dużych pieniędzy (wiele takich wycieczek jest zupełnie za darmo) i bez tygodniowego planowania.

Cytując Alastaira Humphreya: As the world’s population becomes increasingly urbanised, busy, and stuck in front of a screen, microadventures offer a realistic escape to wilderness, simplicity and the great outdoors, without the need to ski to the South Pole or go live in a cabin in Patagonia (W czasach zurbanizowanego świata, ciągłej zajętości i tkwienia przed ekranami, mikrowyprawy oferują realistyczną ucieczkę na łono natury, prostotę i wspaniałą przyrodę, bez konieczności jeżdżenia na nartach na Biegun Południowy lub mieszkania w domku w Patagonii).

Brzmi dobrze? To dopiero początek.

Dlaczego warto regularnie wybierać się na mikrowyprawy?

Zacznijmy od tego, że regularnie nie musi oznaczać codziennie. Regularnie to także raz w miesiącu czy nawet raz na dwa miesiące. Byle były to w miarę równe odstępy czasu. Ale dlaczego w ogóle warto się na takie mikrowyprawy wybierać? 

Bo twój mózg naprawdę tego potrzebuje

Badania konsekwentnie pokazują, że czas spędzony na łonie natury poprawia nastrój, obniża poziom lęku i stresu, wzmacnia koncentrację i pamięć, a nawet wspiera odporność na depresję. Jedno z badań wykazało, że już 20-90 minut w otoczeniu przyrody przynosi wyraźne korzyści dla zdrowia psychicznego. Inne, przeprowadzone na dużej grupie badanych, pokazało, że nie ma znaczenia, czy ten czas spędza się podczas jednej dłuższej wyprawy, czy w kilku krótszych wyjściach w ciągu tygodnia – efekt jest podobny.

Dlaczego tak się dzieje? Kiedy jesteśmy w naturze, nasz mózg przechodzi w tryb tzw. uwagi mimowolnej – zamiast świadomie skupiać się na zadaniach i odganiać rozproszenia, po prostu obserwuje otoczenie. To daje mu szansę na prawdziwy odpoczynek i regenerację.

Krótko mówiąc: las, łąka czy rzeka robią dla naszej głowy to, czego nie zrobi ani kawa, ani scrollowanie telefonu – prawdziwy odpoczynek i reset układu nerwowego, który może na chwilę zapomnieć o ciągłym pobudzeniu i dodatkowym bodźcowaniu. 

Efekt resetu bez urlopu

Urlop raz w roku to za mało. Nasze głowy i ciała potrzebują regularnych przerw, a nie jednego dużego “ładowania baterii” co dwanaście miesięcy (dokładnie tak, jak telefony. Trzeba je ładować regularnie, nie da się naładować ich na zapas na pół roku czy rok). 

Kontakt z zielenią jest powiązany z lepszym snem, niższym ciśnieniem krwi i zmniejszonym ryzykiem chorób przewlekłych. I, co ważne, osoby, które ćwiczą na świeżym powietrzu w otoczeniu natury, robią to dłużej i z większą intensywnością niż te, które ćwiczą w zamkniętych przestrzeniach (a taka mikrowyprawa może być naprawdę fajną, ekscytującą aktywnością fizyczną inna niż trening w domu czy na siłowni).

Nawet jeśli twoja mikrowyprawa nie będzie szczególnie aktywna – samo wyjście z codziennej przestrzeni, zmiana widoku i rytmu dnia działa jak wciśnięcie guzika reset. 

Nie potrzebujesz do tego prawie niczego

Próg wejścia jest naprawdę niski. Nie potrzebujesz specjalistycznego sprzętu, tygodnia wolnego od pracy, obowiązków domowych i dzieci, ani dużego budżetu. Potrzebujecie wolnego popołudnia, wygodnych butów i – co najwyżej – plecaka z prowiantem, byś nie musiał wracać specjalnie szybciej do domu.

Badania pokazują, że kluczem do zdrowia psychicznego (oprócz oczywiście innych ważnych aspektów) nie jest wcale podróżowanie do odległych, dzikich miejsc. Liczy się kontakt z przyrodą, szczególnie tą blisko domu, w codziennym życiu. Pobliski park czy polna droga za miastem zdecydowanie wystarczą. A jeśli do zwykłego spaceru dodasz element przygody, będzie fantastycznie.

Jak zaplanować mikrowyprawę na jedno popołudnie?

Dobra wiadomość: mikrowyprawa nie wymaga tygodniowego planowania. Zła? No, właściwie żadnej złej wiadomości nie ma… więc tym bardziej możesz zacząć się szykować. 

Wybór miejsca

Mamy dla ciebie kilka prostych sposobów, żeby znaleźć coś ciekawego w pobliżu, nawet jeśli wydaje ci się, że znasz okolicę na wylot.

Zacznij od map. Google Maps w widoku satelitarnym potrafi zaskoczyć – czasem wystarczy przesunąć mapę trochę dalej niż zwykle i nieco bardziej przybliżyć, żeby zobaczyć polanę, staw czy ścieżkę, o której istnieniu nie mieliście pojęcia. 

Podobnie działa aplikacja Mapa Turystyczna czy Komoot, która świetnie nadaje się do planowania tras pieszych i rowerowych. Warto też zajrzeć na lokalne grupy na Facebooku albo fora regionalne – mieszkańcy często dzielą się tam miejscami, które nie trafiają do żadnych przewodników i o których wiedzą tylko lokalsi (a i nawet oni nie wszyscy).

I jeszcze jedno: nie musisz od razu wiedzieć, gdzie konkretnie skończysz swoją mikrowyprawę. Czasem najlepsza wycieczka to ta, w której wybierasz tylko kierunek, a nie cel (bo wyprawa staje się celem samym w sobie, bez oczekiwania na nagrodę na końcu). 

Co zabrać na mikrowyprawę?

Tu obowiązuje jedna zasada: mniej, niż ci się wydaje, że potrzebujesz. Podejdź do pakowania minimalistycznie. Oto, co warto zabrać ze sobą:

• wygodne buty (nie ma nic gorszego niż obtarte nogi w połowie trasy),
• coś do jedzenia i picia,
• naładowany telefon z mapą offline to rozsądna decyzja, ale nie musisz ciągle na niego zerkać. Ma być bardziej jak koło ratunkowe w razie potrzeby, zgubienia się czy obmyślania, w którą stronę pójść w danym momencie,
• coś ciepłego na wypadek zmiany pogody, 

• foliowa peleryna przeciwdeszczowa (jest wygodniejsza niż parasol),
• apteczka z podstawowym wyposażeniem (bandaż, plastry, coś odkażającego, przeciwbólowego, przeciwgorączkowego, na biegunkę),
• jeśli planujesz wrócić po zmroku przyda ci się także latarka lub czołówka (ta druga jest znacznie wygodniejsza).

Reszta zależy od charakteru waszej wyprawy. Koc, jeśli planujesz przy okazji piknik. Lornetka, jeśli lubisz obserwować ptaki. Notes, jeśli chcesz pisać. To już zależy od ciebie.

Jak nastawić się na mikrowyprawę?

Największa pułapka mikrowypraw? Porównywanie:

• “to tylko las za miastem, a nie Tatry”,
• “widziałem już tę rzekę sto razy”,
• “czy to w ogóle jest wyprawa, skoro wracam na kolację?” 

Sztuka polega na tym, żeby patrzeć na znajome miejsca tak, jak na nieznane, gdy jesteś na zagranicznych wakacjach. Zauważ, że tam zachwyca cię praktycznie wszystko, choćby było do złudzenia podobne do tego, co masz przed własnym nosem.

By zobaczyć swój lokalny “świat” z innej perspektywy, możesz:

• zmienić porę dnia, o której wychodzisz zwykle do tego miejsca (las o świcie wygląda zupełnie inaczej niż w samo południe. A jak natrafisz na poranną mgłę, będzie magicznie. I trochę strasznie),
• pojechać inną drogą niż zwykle (może odkryjesz uliczkę, o istnieniu której nie wiedziałeś?),
• zostawić słuchawki w domu i posłuchać, co słychać w mieście, parku, lesie czy nad wodą,
• zamiast pędzić do konkretnego punktu – po prostu iść przed siebie i zobaczyć, na co natrafisz po drodze.

Otwórz głowę na przygodę i powtarzaj sobie, że będzie fajnie. Takie nastawienie naprawdę zmienia to, jak postrzegasz całe doświadczenie, bo zwracamy uwagę na to, o czym myślimy. Jeśli nastawiasz się, że będzie nudno – będziesz zauważał same nudne rzeczy, które potwierdzą twoją tezę. Jeśli w tym samym miejscu nastawisz się na to, że będzie ekscytująco – twój mózg nakieruje cię na te ekscytujące rzeczy, żeby tym razem potwierdzić tę pozytywniejszą tezę. 

Dlaczego tak jest? Zjawisko to nazywane jest efektem potwierdzenia. To sytuacja, w której mózg szuka informacji potwierdzających tezę, niezależnie od tego, czy jest ona prawdziwa. Odsuwa niejako te, które jej nie potwierdzają (można powiedzieć, że stara się ich nie zauważać), a te, które ją potwierdzają, widzi niczym specjalny quest w grze – podświetlony i wyróżniający się. 

Dlatego właśnie nastawiamy się pozytywnie i tych pozytywów szukamy.

Pomysły na mikrowyprawy

Nie wiesz, od czego zacząć? Mamy dla ciebie kilka konkretnych pomysłów. Potraktuj je jako punkt wyjścia, a nie gotowy przepis, bo najlepsze mikrowyprawy to te, które dostosujesz do siebie, swoich potrzeb, marzeń czy wizji.

Piesza eksploracja nieznanej okolicy

Wybierz miejsce, w którym jeszcze nie byłeś (albo takie, przez które zwykle przejeżdżasz samochodem, nawet się nie zatrzymując i nie zwracając uwagi na otoczenie). 

Tym razem zatrzymaj się i wysiądź. Idź przed siebie (tylko zapamiętaj, gdzie zostawiłeś auto. Możesz przypiąć sobie pinezkę na mapie Google, żeby potem nie panikować). Nie szukaj konkretnego celu, i nie nastawiaj się na zrobienie konkretnej liczby kroków. Postaraj się dostrzec coś nowego albo coś znajomego, ale tym razem z zupełnie innej perspektywy (fajnym pomysłem jest zrobienie zdjęcia np. z perspektywy żaby i zobaczenia, jak ten mikroświat wygląda widziany z dołu). 

Boczne drogi, polne ścieżki, pomijane wioski… one wszystkie kryją ciekawe miejsca i widoki, o których nie wiesz. 

Jeszcze nie wiesz.

Wycieczka rowerowa bez ustalonej trasy

Wsiadasz na rower, wybierasz kierunek (dosłownie – wschód, zachód, prawo, lewo, tylko podporządkowanymi drogami, cokolwiek) i jedziesz przed siebie bez punktu docelowego na horyzoncie. Zatrzymujesz się, gdy coś cię zainteresuje. Skręcasz, gdy droga wygląda zachęcająco i masz ochotę ją chwilę dłużej poeksplorować, sprawdzić, dokąd poprowadzi. 

A wracasz, gdy poczujesz, że już na to czas (albo gdy zjesz wszystko, co masz i zacznie ci burczeć w brzuchu). Może natrafisz na polanę, może na wspaniały widok, którego nie dostrzegłeś na żadnej mapie? A może po prostu wrócisz do domu z poczuciem, że to było ciekawe doświadczenie? 

Nocna wyprawa

Brzmi odważnie, ale wcale nie wymaga heroizmu. Pobliski park, las za miastem, wzgórze z widokiem na miasto wyglądają zupełnie inaczej po zmroku. Inne dźwięki, światło i zupełnie inne poczucie przestrzeni. Zabierz czołówkę, kogoś bliskiego i termos z ciepłą herbatą. Gwarantujemy, że znajome miejsca przestaną być znajome i odkryjesz coś nowego (a przy okazji może zmierzysz się trochę z lękiem?).

Piknik w nieoczywistym miejscu

Tym razem nie w parku ani na miejskim skwerze. Wejdź nieco wyżej, pojedź kawałek dalej, poszukaj miejsca, do którego trzeba dojść na piechotę. Widok z wzgórza albo polana ukryta za lasem sprawiają, że nawet zwykłe kanapki smakują jakoś tak lepiej. A poczucie, że “znalazłeś” to miejsce sam jest fantastyczne (+100 do satysfakcji i zadowolenia z siebie).

Turysta we własnym mieście

Ile razy przejeżdżałeś obok czegoś i myślałeś sobie, że kiedyś musisz to miejsce odwiedzić (po czym nigdy tego nie zrobiłeś)? Stary kościół, zabytkowa kamienica, kawiarnia w podwórku, o której słyszałeś od znajomych… 

Mikrowyprawą może być jeden dzień, w którym celowo odegrasz rolę turysty we własnym mieście. Możesz zajrzeć do muzeum, które masz “za rogiem” od pięciu lat, albo po prostu przejść się ulicami, przez które zwykle tylko przechodzisz w pośpiechu do i z pracy. Takie miejsca naprawdę potrafią zaskoczyć. 

Mikrowyprawy z dziećmi

Dzieci są naturalnymi mistrzami mikrowypraw – one nie potrzebują spektakularnych widoków ani drogich wakacji, żeby czuć przygodę. Wystarczy im strumyk do przeskoczenia, kamień do przewrócenia albo drzewo do wspięcia. Twoją rolą jest tylko wyjść z nimi z domu i nie przeszkadzać w eksploracji.

Możesz też dodać element misji, bo dzieci je uwielbiają. To mogą być takie zadania jak chociażby:

• zbierzcie dziesięć różnych liści (potem dowiedzcie się, do jakiś roślin należą),
• znajdźcie ślady zwierząt (też możecie sprawdzić, kto je zostawił),
• policzcie, ile różnych ptaków słyszycie (tu przyda się aplikacja Merlin Bird ID),
• zróbcie mapę trasy w trakcie wędrówki (a potem porównajcie ją z prawdziwą). 

Nagle zwykły spacer zmieni się w ciekawą wyprawę, o której będą opowiadać przez tydzień każdemu kto będzie chciał (i kto nie będzie chciał) słuchać.

Mikrowyprawy a pogoda

Powiedzmy sobie szczerze: czekanie na idealną pogodę to najskuteczniejszy sposób, żeby nigdy nie wyjść z domu (szczególnie jesienią i zimą). 

Dobra wiadomość jest taka, że zła pogoda nie musi być przeszkodą. I w sumie nie ma czegoś takiego jak zła pogoda – jest tylko nieodpowiednie ubranie. 

Las we mgle ma swój klimat, którego nie zastąpi żaden słoneczny dzień. Ziemia po deszczu pachnie inaczej – intensywniej, bardziej świeżo. Wyprawa w chłodniejszy dzień oznacza pustsze szlaki i więcej przestrzeni tylko dla was (i mniej potu na plecach podczas intensywnego wysiłku). To kwestia nastawienia (tak, znowu ono. Weź sobie rady z sekcji o nastawieniu do serca) i – co równie ważne – odpowiedniego przygotowania.

Jak się przygotować na różne warunki?

Kilka prostych zasad:

• cebula ma warstwy, ogry mają warstwy i ty też masz warstwy – zamiast jednej grubej bluzy – kilka cienkich warstw, które możesz zdejmować i zakładać w zależności od potrzeb. To działa latem (wieczory potrafią zaskoczyć chłodem) i wiosną czy jesienią, gdy w ciągu jednego popołudnia możecie doświadczyć wszystkich pór roku,
• przeciwdeszczowa kurtka / pelerynka – lekka, składana, zajmuje mało miejsca w plecaku. To jeden z tych przedmiotów, o których nie pamiętasz, dopóki ich nie potrzebujesz (a gdy już będziesz jej potrzebował, podziękujesz sobie za to, że ją spakowałeś na wszelki wypadek i nie musisz moknąć podczas letniego deszczu),
• buty odpowiednie do terenu i pogody oraz dodatkowa para skarpetek – mokre stopy potrafią skutecznie zepsuć nawet najlepszą wyprawę. Jeśli planuje chodzić po łąkach lub leśnych ścieżkach, postaw na odpowiednio wzmocnione obuwie, które nie przemoknie po dwóch minutach,
• rzut oka na pogodę przed wyjściem – żebyś wiedział, co może cię czekać. Ale nie sprawdzaj jej co chwilę podczas wycieczki. Pogoda bywa nieprzewidywalna i czasem po prostu trzeba się z tym pogodzić,
• zabierz coś ciepłego do picia – termos z herbatą lub kawą może się przydać.

Jeśli jednak pogoda jest naprawdę okropna – leje i wieje tak, że gałęzie się łamią – nie wychodź z domu. Twoje bezpieczeństwo to podstawa.  

To jak, pora na przygodę?

Przeczytałeś już cały artykuł. Znasz już pojęcie mikrowyprawa, wiesz, jak zaplanować wyjście, co zabrać i gdzie szukać miejsca. Został ostatni krok: wyjść z domu.

Serio. Swoją pierwszą mikrowyprawę możesz odbyć już dziś po południu. Nie musisz jej odkładać ani planować na później. Jeśli masz wolne popołudnie, wygodne buty i choć odrobinę otwartości na to, co znajdziesz za rogiem – warto z tego skorzystać.

Bo przygoda nie zaczyna się na lotnisku. Nie zaczyna się też w górach, nad morzem ani w odległym kraju. Zaczyna się w momencie, gdy postanowisz – świadomie, celowo – zrobić poza domem coś innego niż zazwyczaj.

Alastair Humphreys, który spopularyzował ideę mikrowypraw, przejechał rowerem całą Ziemię dookoła. A potem doszedł do wniosku, że równie wielką przygodą może być noc spędzona pod gołym niebem na pobliskim wzgórzu. Może coś w tym jest? Sprawdź sam!