Wiecznie młody Pezet? Przyglądamy się “Muzykom” Kaplińskiego

Trudno uwierzyć, że od premiery “Muzyki Klasycznej” minęło już ponad 20 lat. Album wydany w duecie z Noonem ukazał się na rynku w kwietniu 2002 roku. Nie był to jednak album debiutancki, zarówno dla Kaplińskiego, jak i Bugajaka. Noon miał już na koncie głośne “Światła miasta” z Eldo i Jotuze, a Paweł z Ursynowa prężnie działał wespół z Onarem jako Płomień81, z którym w 1999 wydał “Na zawsze będzie płonął” w Asfalt Records, a rok później “Nasze dni” w R.R.X. Desant. Mowa więc o w pełni mainstreamowym (na tyle, na ile pozwalały realia 2002 roku) projekcie, a nie próbie wyjścia z podziemia.

Stołeczny duet prędko zyskał uznanie, a “Muzyka Klasyczna” zasłużenie wymieniana jest dzisiaj jako jeden z klasyków polskiego rapu. “Ukryty w mieście krzyk” wciąż mieni się spośród dyskografii Pezeta. Raper, choć sprawia czasem wrażenie pretensjonalnego w swojej dojrzałości, całkiem udanie łączył kronikarskie zapędy z właściwą do wieku beztroską i skłonnościami do zabawy. NOON z kolei spiął to w spójną całość na nowojorskich bitach, wplatając pomiędzy trochę disco i soulu. Dwa lata później duet wrócił z “Muzyką poważną”, albumem lepszym pod niemal każdym względem.

Tym, co jednak łączy “Muzyki” w pewną całość, jest ich koncept. Gospodarz już w tytule albumu zdradza motyw przewodni, sugerując słuchaczom, czego mogą się spodziewać. Na “Poważnej” Pezet przekonywał, że “na drzewach śnieg jest tak samo zimny, jak ten w nim”, na “Rozrywkowej” rzuca się w ramiona przypadkowych kobiet i innych uciech, czego zbiera żniwo w “Emocjonalnej”, najbardziej autodestrukcyjnej ze wszystkich płyt Pezeta w ogóle.

Od “Muzyki współczesnej” widać z kolei większe zdystansowanie, a chęć emanowania i obdzierania się przed odbiorcami wyraźnie zmalała. Członek Płomienia81 jest bardziej wyważony, choć lirycznie stał się przystępniejszy, pisząc prościej, opierając wersy na porównaniach i skojarzeniach. Ten zabieg stał się zresztą kością niezgody między nowymi a starymi odbiorcami nawijacza, który na pierwszych “Muzykach” zasłynął z bardziej poetyckiej maniery.

Próżno szukać w stylistycznych zmianach większego zamysłu. Łatwo natomiast dostrzec pewien ciąg przyczynowo skutkowy, torujący drogę kolejnym wydawnictwom. Zmienia się tu wszystko: od bitów i ich tempa po perspektywę rapera z coraz obszerniejszym bagażem. Są rzeczy, które nie zmieniły się od 2002 roku.

Paradoksalnie, raper najchętniej eksponował swoje dojrzałe oblicze na “Muzykach” z Noonem jako dwudziestokilkulatek. Pochłaniała go rutyna (“To samo”), wiwisekcjonował społeczeństwo (“Szósty zmysł”), podkreślał ignorancję mas (“Ukryty w mieście krzyk”) czy w końcu rozprawiał nad wywyższaniem pieniądza nad wartości (“Refleksje”). Idealistyczne, czasem naiwne podejście zastąpiła w końcu frustracja, którą zawarto na “Muzyce Rozrywkowej”. Refleksja została, lecz odsunęła się na dalszy plan.

Na “Muzyce Popularnej” Pezet ponownie chętniej dzieli się przemyśleniami. Staje naprzeciw współczesnej gonitwie w “Casa de papel”, gubi się i próbuje odnaleźć w “Odległości”, przegląda się w “Czarnym lustrze”, snując apokaliptyczno-big techowe wizje. Wciąż znajdziemy na najnowszym albumie 45-letniego rapera sporo wersów o kobietach, samochodach i imprezach. Te jednak tracą na wyrazistości na tle chociażby wymienionych wyżej singli.

“Muzyki” Pawła z Ursynowa to prawdopodobnie najdłużej kontynuowana “seria” hip-hopowych albumów w Polsce. Liczbowo gonią ją np. “Kodexy” duetu White House i “H8ME” Białasa. Przez ponad 20 lat pozycja Pezeta burzliwie kształtowała się do obecnego kształtu, a w pewnych aspektach reprezentant Płomienia torował drogę kolegom po fachu, chociażby w komercjalizacji działań.

Choć mogłoby się wydawać, że każda z odsłon jest całkiem osobnym bytem, Pezet od początku kładzie nacisk na podobne aspekty w swojej twórczości, z różnym rozłożeniem sił względem albumów. Przy tym bardzo dobrze odnajduje się we współczesnych trendach, co równolatkom przychodzi z różnym skutkiem.

To sprawia, że po muzykę Kaplińskiego równie chętnie może sięgnąć słuchacz wychowany na Grammatiku co niedzielny entuzjasta letnich singli Młodego Matczaka. Zaufanie, którym cieszy się u starszych i przystępność, które cenią sobie młodsi sprawiają, że to, co obecnie wydaje Pezet można byłoby nazwać “Muzyką Ponadpokoleniową”. I nie byłoby w tym aż tyle przesady, ile moglibyśmy oczekiwać po tak odważnym stwierdzeniu.