Gorzka słodycz, błogi niepokój

Piękni trzydziestoletni widzą więcej – niezwykły przypadek “The Visitors”

Wszyscy po trzydziestce, ze sporym bagażem doświadczeń życiowych oraz artystycznych. Od 1972 roku razem w studiu i na scenie. Prywatnie jeszcze dłużej. Trwające 8 lat małżeństwo Agnethy Fältskog i Björna Ulvaeusa kończy się w 1979 roku, z kolei związek Anni-Frid Lyngstad i Benny’ego Anderssona staje się przeszłością dwa lata później (byli parą od 1969 roku, ślub wzięli w 1978 – przyp. red.). Symbioza końca osobistych relacji,  refleksji na temat bycia rodzicem oraz obserwacji świata stanowi napęd do stworzenia kolejnej płyty.

Tak rodzi się “The Visitors” – krążek dojrzały, będący ucieczką od cukierkowej dyskoteki na rzecz rozbudowanych kompozycji spod znaku progresywnego popu. Całość rozpoczyna wyłaniający się jakby z ciemności tytułowy kawałek. Atmosfera lęku i niepokoju znajduje odzwierciedlenie zarówno w warstwie muzycznej (charakterystyczne dźwięki syntezatorów), jak i tekstowej (podmiot liryczny opisuje wizytę nieproszonych gości w jego mieszkaniu. Owi goście to najprawdopodobniej komunistyczni funkcjonariusze, nękający osobę walczącą z reżimem ZSRR lub innego kraju znajdującego się za żelazną kurtyną). Tematycznie bliski “The Visitors” jest utwór “Soldiers” (czwarty w kolejce), będący czymś na kształt hymnu antywojennego. Warto jednak przyjrzeć się jego pierwszej zwrotce oraz przedrefrenowi:

Do I hear what I think I’m hearing?
Do I see the signs I think I see?
Or is this just a fantasy?
Is it true that the beast is waking
Stirring in his restless sleep tonight
In the pale moonlight?

In the grip of this cold December
You and I have reason to remember

Biorąc pod uwagę fakt, że płyta ABBY ukazała się na dwa tygodnie przed wprowadzeniem stanu wojennego w Polsce, treść “Soldiers” brzmi jak przepowiednia. Powróćmy jednak do chronologii. Pod numerem 2 kryje się “Head Over Heals”. Stanowi on powrót do lekkich tematów, jeśli chodzi o teksty. Opisuje wszak kobietę, która kocha high life (co ciekawe w klipie główną bohaterkę zagrała Anni-Frid, a jej męża Björn, natomiast linia melodyczna z tego utworu została użyta w 2005 roku przez niemieckiego DJ-a i producenta Christiana Scharnwebera aka Mellow Trax w numerze “Die Nacht der Freaks”, w którym towarzyszy mu raper Ferris MC).

“When All Is Said and Done” to podobna sytuacja, co “The Winner Takes It All”, czyli kawałek o rozstaniu, tym razem napisany dla Anni-Frid i Benny’ego. “I Let the Music Speak” ukazuje musicalowe aspiracje tandemu kompozytorskiego Andersson-Ulvaeus, którzy pewien czas później rozpoczną pracę nad “Chess” z Timem Ricem (tak, “One Night in Bangkok” zostało skomponowane przez Björna i Benny’ego) oraz nad “Mamma Mią” wraz z producentką Judy Craymer i scenarzystką Catherine Johnson.

“One of Us” to opowieść o chęci odnowienia związku, który się zakończył, a “Two for the Price of One” to taki albumowy suspens – mamy tu do czynienia z zabawną historią samotnego faceta, który odnajduje w prasie ogłoszenie matrymonialne. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że była to propozycja ménage à trois z… matką i córką (młodzi powiedzą – cringe).

Powracamy do poważnej tematyki. “Slipping Through My Fingers” to bowiem opis uczuć rodzica, który z troską obserwuje dorastanie swojego dziecka.  “Like an Angel Passing Through My Room” stanowi zaś interesującą podróż do świata kobiety, która w rytmie wskazówek zegara opisuje swoją konfrontację ze wspomnieniami dotyczącymi dawnej miłości.

Reedycje “The Visitors”

Na przestrzeni lat ukazały się 4 reedycje “The Visitors” – pierwsza  w 1997 roku, druga w 2001, trzecia w ramach boxa “The Complete Studio Recordings” w 2005 i czwarta w 2012 [tzw. Deluxe Edition, zawierająca również płytę DVD z występami grupy dla programów Dick Cavett Meets ABBA, The Late Late Breakfast Show (BBC), Nöjesmaskinen (SVT), teledyskiem do “When All Is Said and Done”, telewizyjnymi reklamami płyt z Australii i Wielkiej Brytanii oraz galerią wybranych okładek z lat 1981-1982].

Dzięki owym wznowieniom, ósmy album Szwedów wzbogacił się o takie piosenki jak “The Day Before You Came”, “Under Attack”, “Should I Laugh or Cry” (strona B singli “One of Us” i “When All Is Said and Done”), “Cassandra” (strona B “The Day Before You Came”), “I Am the City”,  “You Owe Me One” (strona B “Under Attack”),  “No Hay a Quien Culpar” (hiszpańska wersja “When All Is Said and Done”), “Se Me Está Escapando” (hiszpańska wersja “Slipping Through My Fingers”) czy zlepek demówek, które ostatecznie pomogły narodzić się utworowi “Like an Angel Passing Through My Room” – “From a Twinkling Star to a Passing Angel (Demo Medley)”.

Moim zdaniem na największą uwagę ze wszystkich utworów zasługują “The Day Before You Came” i “Should I Laugh or Cry”. Drugi z nich to taki motownowski synthpop – gdyby Diana Ross zdecydowała się nagrać piosenkę w stylu nowej fali i zaprosiła do duetu Carly Simon, to prawdopodobnie tak brzmiałoby ich wspólne nagranie. Pierwszy natomiast łączy w sobie zimny new wave z funkowym pulsem, a wszystko to podlane artpopowym  sosem. To jedna z najważniejszych piosenek w historii ABBY z tekstem skonstruowanym w formie kartki z dziennika, gdzie główna bohaterka opisuje czynności z dnia na dobę przed tym, w którym poznała mężczyznę swoich marzeń.

Niedawno mój kolega powiedział, że ludzie nie byli gotowi na ten album w momencie ukazania się go na rynku muzycznym. Zapewne ortodoksyjnym fanom Szwedów mogło brakować na nim przebojów w stylu “Gimme! Gimme! Gimme!” czy “Dancing Queen”. Bardziej otwarte głowy mogły jednak dostrzec i docenić fakt, że ich idole eksplorują nowe  terytoria muzyczne przy jednoczesnym zachowaniu własnego stylu.

 Na “The Visitors” grupa ewoluuje wszak z formacji mocno zainspirowanej twórczością The Beatles, szwedzkim folkiem i euro disco w zespół o specyficznej funkowości oraz progrockowej wrażliwości, przefiltrowujący swoje dotychczasowe muzyczne doświadczenia przez chłód synthpopu. Nadal potrafią bawić (“Head Over Heels”, “Two for the Price of One”), rozczulać (“One of Us”, “Slipping Through My Fingers”), ale nie boją się również pochylić nad poważniejszymi tematami (“The Visitors”, “Soldiers”). Mamy więc do czynienia z jednym z najważniejszych dzieł w historii szwedzkiego kwartetu.

P.S. Gdybym miał zamknąć fanów Donny Summer, Kraftwerk, Fleetwood Mac i Pink Floyd w jednym pomieszczeniu, dałbym im do posłuchania właśnie ten album.