Kolekcja Muzeum Sztuki Nowoczesnej już dostępna dla zwiedzających!

Pierwsza wystawa w Muzeum Sztuki Nowoczesnej

Otwarcie gmachu Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie było jednym z najbardziej wyczekiwanych wydarzeń w świecie sztuki w 2024 roku. Jedna z najważniejszych i najbardziej prężnych instytucji historycznosztucznych w tej części Europy po dwóch dekadach organizowania nomadycznych wystaw zyskała wreszcie stałą siedzibę.

Zalany światłem nowy budynek MSN – zaprojektowany przez amerykańskiego architekta Thomasa Phifera – zaraz po otwarciu w październiku 2024 roku stał się jedną z największych sensacji architektonicznych: przyciągnął rzesze turystów z całego świata, był bohaterem tysięcy relacji w social mediach, został wielokrotnie nagrodzony w konkursach architektonicznych (zdobył m.in. prestiżową nagrodę Property Design Awards 2025) a Lonely Planet – wydawca najsłynniejszych przewodników turystycznych – umieścił go na pierwszym miejscu na swojej liście placówek polecanych do zwiedzenia w tym roku.

Teraz, cztery miesiące od otwarcia Muzeum Sztuki Nowoczesnej możemy podziwiać nie tylko jego spektakularny gmach. MSN nareszcie zapełniło się dziełami i od 21 lutego udostępniło zwiedzającym pierwszą przekrojową ekspozycję “Wystawa niestała. 4 × kolekcja”, która potrwa do jesieni 2025 roku.

“Wystawa niestała. 4 × kolekcja” – 150 prac blisko 100 artystów. 

“Wystawa niestała. 4 × kolekcja” jest pierwszą tak obszerną prezentacją zbieranej od niemal dwóch dekad kolekcji Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, która w tym momencie liczy 2,6 tys. obiektów, które powstały w okresie od lat pięćdziesiątych XX wieku do czasów najnowszych. Na ekspozycji zobaczymy ponad 150 z nich.

Prezentowane obrazy, instalacje, rzeźby, tkaniny, fotografie, grafiki, plakaty oraz filmy w intencji kuratorów wystawy są świadectwem zmian ideologicznych i artystycznych postaw, jakie zaszły w ostatnich siedmiu dekadach zarówno w Polsce, jak i na świecie. Dlatego na wystawie znalazła się nie tylko szeroka reprezentacja sztuki polskiej, ale też prace twórców z zagranicy.

Tematycznie ekspozycja została zorganizowana wokół takich terminów, jak polityka, współczesne katastrofy, popkultura i duchowość. Są to cztery zaproponowane przez kuratorów narracje w opowieści o prezentowanej kolekcji.

– Ścieżka przez wystawę rozpoczyna się od zbioru dzieł związanych z zaangażowaniem politycznym i marzeniami o budowaniu lepszego świata dzięki sztuce. W drugiej części znajdują się prace uwodzące serce i oko, które są efektem fascynacji kulturą popularną, reklamą i projektowaniem. Kolejny rozdział prezentuje sztukę opartą na bezkompromisowej wyobraźni, czerpiącą z nienowoczesnych tradycji: sztuki ludowej, nieprofesjonalnej, rdzennej, praktyk artystycznych rozkwitających poza centrami i ich regułami. W ostatniej części wystawy powraca pytanie o granice sztuki, jej niezależność od innych systemów wiedzy i wytworów kultury, szczególnie w kontekście rozpadu i destrukcji świata, jaki znamy – opisują ekspozycję jej twórcy.

Sztandar

Pierwsza część wystawy – “Sztandar” – pokazuje prace związane ze sztuką politycznie zaangażowaną, które pochodzą z różnych dekad, krajów i porządków ideologicznych – od czasów socrealizmu, przez sztukę krytyczną, do dzisiejszej sztuki protestu.

Zobaczymy tu więc m.in. zarówno słynną socrealistyczną rzeźbę Aliny Szapocznikow “Przyjaźń” z 1954 roku – która przez niemal pół wieku stała w holu Pałacu Kultury i Nauki po czym w 1992 roku cudem uniknęła zezłomowania – jak i powstały na początku lat 90. cykl fotografii “Oko za oko” Artura Żmijewskiego dotyczący tego okresu naszej historii, gdy artyści mierzyli się z konsekwencjami upadku komunistycznego systemu. Wśród współczesnych prac znalazł się z kolei stalowy sztandar “Gazelka” współczesnego ukraińskiego artysty Nikity Kadana – który swoją rzeźbę wykonał z maski cywilnego samochodu podziurawionego kulami przez prorosyjskie siły militarne – oraz obraz “Płot graniczny” Wilhelma Sasnala, który odnosi się do obecnej sytuacji na granicy polsko-białoruskiej.

Tworzywa sztuczne

W części wystawy “Tworzywa sztuczne: ciała, towary, fetysze od zimnej wojny po współczesność” ulokowane zostały prace wyrażające fascynację komercyjną estetyką, kulturą popularną i “sytym” konsumpcjonizmem bogatego Zachodu wyrażaną onegdaj przez mieszkańców państw ulokowanych za żelazną kurtyną, jak i dzisiejsze społeczeństwa ubogich peryferii świata.

Zobaczymy tutaj m.in. słynne dzieło Magdaleny Abakanowicz “Kompozycja monumentalna” , pochodzącą z 1966 roku “Pierś iluminowana” Aliny Szapocznikow stanowiącą część serii eksperymentów artystki z pogranicza designu oraz współczesną pracę Anny Ehrenstein stworzoną za pomocą druku 3D – techniki, którą dzisiaj często wykorzystuje się do produkcji podróbek.

Przenicowany świat

Trzecia część wystawy – “Przenicowany świat. Sztuka, duchowość i przyszłe współistnienie” – poświęcona jest sztuce skupiającej się na wątkach egzystencjalnych i szeroko pojętej duchowości. Zgromadzone w tej części ekspozycji prace czerpią głęboko z tradycji sztuki ludowej, nieprofesjonalnej i rdzennej.

Zobaczymy tutaj m.in. pracę Cathy Wilkes z 2014 roku, której – stworzona ze znalezionych przez artystkę przedmiotów i ręcznie wykonanych manekinów – instalacja rzeźbiarska ukazywać ma kruchość granicy między codziennością a duchowością oraz słynną instalację Daniela Rycharskiego “Strachy” dedykowaną osobom LGBT +, które doświadczyły prześladowań i dyskryminacji. Ważną pracą tego segmentu ekspozycji stanowi też namalowany bezpośrednio na jednej ze ścian galerii przez ukraińską artystkę Katerynę Lysovenko obraz “Jedno życie”, który tematycznie choć odnosi się do zbrodni w Buczy, ma nieść nadzieję i pocieszenie jako apoteoza cyklu przyrody, gdzie regeneracja i odrodzenie muszą w końcu nastąpić po mrocznych okresach zimy i mroku.

Realne abstrakcje

Ostatni rozdział ekspozycji – “Realne abstrakcje. Autonomia sztuki wobec katastrof nowoczesności”  – stawia pytania o granice sztuki, jej niezależność i możliwość zachowania autonomii w kontekście lęku przed wszechobecnymi postprawdami, zbliżającą się katastrofą klimatyczną i rozpadem świata, jaki znaliśmy do niedawna.

Prace zgromadzone w tej części wystawy głównie posługują się językiem abstrakcji. Centralne miejsce zajmują tutaj wielkoformatowa fotografia “Stan w którym jesteśmy, A” słynnego fotografa Wolfganga Tillmansa nawiązujący do rozgrywającego się obecnie na morzach i oceanach kryzysu migracyjnego, dzieła Marii Jaremy – której twórczość w warstwie ideowej oparta była na opozycji pomiędzy autonomią sztuki a zaangażowaniem – oraz modernistyczna, przypominająca organiczną formę o brutalnie skręconym kształcie rzeźba Moniki Sosnowskiej “Fasada” będącą metaforą kryzysu pandemicznego.