Jakie są rodzaje wystaw? Na pewno nie tylko nudne!

Jakie są główne rodzaje wystaw?

Chcesz odkrywać kulturę inaczej niż zwykle? Oto przegląd wystaw, które… na pewno nie są nudne. A tak poważnie – jeśli jakiś temat cię interesuje, to nawet “zwykła” wystawa będzie fascynująca. Ale skoro na taką nie chcesz iść, to mamy dla ciebie też 6 innych rodzajów wystaw. Sprawdź, który typ spodoba ci się najbardziej!

W tym artykule omawiamy:

• tradycyjne wystawy,
• wystawy interaktywne i multimedialne,
• wystawy immersyjne (immersive),
• “living” museum – żywe muzea historii,
• wystawy plenerowe i mobilne,
• pop-up exhibition (wystawy tymczasowe),
• wirtualne muzea i spacery online.

1. Tradycyjne wystawy

To klasyka muzealnictwa, która wciąż ma ogromną wartość. Obrazy zawieszone na ścianach, starannie podświetlone rzeźby, gabloty z eksponatami i opisy, które krok po kroku wprowadzają w kontekst dzieła – wszystko jest tu przemyślane i daje… spokój oraz wytchnienie, których tak często potrzebujemy. Tradycyjne wystawy pozwalają zatrzymać się na dłużej przy jednym obiekcie, przyjrzeć się detalom i zanurzyć w historii.

Taka forma sprzyja refleksji i skupieniu. Możesz zwiedzać samodzielnie lub z przewodnikiem (wszystko zależy od konkretnej wystawy). Dzięki ludzkim przewodnikom lub tym w wersji audio możesz posłuchać opowieści ekspertów i lepiej zrozumieć dzieła, które oglądasz. 

Tradycyjna wystawa to propozycja dla tych, którzy lubią klasyczne obcowanie z kulturą – bez pośpiechu i nadmiaru bodźców, za to z przestrzenią na własne emocje i przemyślenia.

1. To też świetne miejsce na robienie pięknych zdjęć (jeśli regulamin na to pozwala).

2. Wystawy interaktywne i multimedialne

Wystawy interaktywne i multimedialne są wyjątkowe pod tym względem, że na nich to ty stajesz się częścią narracji! Nie ma mowy o nudnym i smętnym szuraniu nogami od obrazu do obrazu. Zamiast tego możesz poczuć się tak, jakbyś cofnął się w czasie lub sam został historycznym bohaterem. 

Zamiast tylko oglądać eksponaty za szybą, możesz:

• obracać je na ekranach dotykowych, 
• wejść do wirtualnych przestrzeni dzięki technologii AR i VR, 
• a nawet spotkać się z hologramami (może odbędziesz ciekawą rozmowę z którymś z nieżyjących już historycznych bohaterów?). 

Multimedialne wystawy pozwalają przeżyć historię i sztukę w zupełnie nowy sposób – angażując wszystkie zmysły i wyobraźnię. To naprawdę świetna opcja dla tych, którzy potrzebują bodźcującej rozrywki (np. osób nieneurotypowych).

To propozycja idealna także dla tych, którzy lubią uczyć się przez działanie. W Pruszkowie można było obejrzeć holograficzny puchar z Egiptu i przejść się po wirtualnej osadzie jak w Google Street View (tylko w znacznie bardziej fascynujący sposób niż wtedy, gdy robisz na własnym komputerze). W Muzeum Polskiej Piosenki w Opolu można było nagrać własną wersję ulubionej piosenki i wysłać ją sobie mailem jako wyjątkową pamiątkę. Brzmi świetnie? Bo takie właśnie jest! Nowoczesne wystawy naprawdę nie są nudne. Nic dziwnego, że przyciągają zarówno dorosłych, jak i dzieci! Poszukaj jakiejś w swojej okolicy!

3. Wystawy immersyjne (immersive)

Chcesz dosłownie wejść w obraz, spacerować po nim i naprawdę poczuć się, jak jego bohater? Wystawy immersyjne to miejsce dla ciebie! Znajdziesz tam możliwość “pełnego zanurzenia” (immersji) w sztuce i historii. Dzięki projekcjom 360°, mappingowi przestrzennemu, efektom dźwiękowym i zapachowym możesz przenieść się do innego świata. To doświadczenie bardziej przypomina spektakl niż tradycyjną wizytę w muzeum – tam wszystkie zmysły pracują na pełnych obrotach.

Przykładem jest “Van Gogh – The Immersive Exhibition”, czyli wystawa, którą możesz zobaczyć w Polsce. Obrazy dosłownie wychodzą poza ramy: rozlewają się po ścianach, podłodze i suficie, a całość dopełniają dźwięki i zapachy. 

Krytycy spierają się, czy to nie jest zbyt efektowna forma kosztem treści, ale coraz więcej ekspertów widzi w tym przyszłość muzeów – bardziej dostępną dla młodzieży i osób neuro-różnorodnych (np. z ADHD, dla których zwykła wystawa oferuje zbyt mało bodźców), a więc otwierającą kulturę na nowych odbiorców.

4. “Living museum” – żywe muzea historii

Chcesz cofnąć się w czasie i zobaczyć historię na własne oczy? W żywych muzeach historia dosłownie ożywa. A dzieje się to dzięki przewodnikom i aktorom w strojach z epoki. Możesz obserwować codzienne życie ludzi sprzed wieków, uczestniczyć w warsztatach dawnych rzemiosł, a czasem nawet wziąć udział w pokazach – jakbyś sam przeniósł się do innej epoki. To nie tylko zwiedzanie, ale przede wszystkim doświadczanie, które pozwala lepiej zrozumieć przeszłość i poczuć ją na własnej skórze.

5. Wystawy plenerowe i mobilne

Sztuka wychodzi na ulice – i to dosłownie! Wystawy plenerowe to instalacje, rzeźby i projekty artystyczne w parkach, na skwerach czy w przestrzeni miejskiej. Możesz nie tylko obejrzeć gotowe dzieła, ale także:

• spotkać artystów przy pracy, 
• wziąć udział w warsztatach,
• zobaczyć, jak lokalna społeczność wchodzi w interakcję ze sztuką. 

To propozycja dla tych, którzy wolą kulturę na świeżym powietrzu i chcą odkrywać ją w codziennej przestrzeni miasta. No i idealny pomysł na ciepłe, słoneczne dni!

6. Pop-up exhibition (tymczasowe wystawy pop-up)

Epizodyczne, eksperymentalne, zaskakujące – tak wyglądają wystawy pop-up. Choć trwają bardzo krótko, potrafią zapaść w pamięci na wręcz nieproporcjonalnie długo. Często są interaktywne lub prowokujące, czasem na krótko pojawiają się w nietypowych miejscach, by wciągnąć publiczność w rozmowę o sztuce. To idealna forma dla tych, którzy lubią nowości, niespodzianki i szybkie, pełne wrażeń doświadczenia artystyczne.

A przy okazji możesz przeżyć pewną przygodę: w wolny dzień wybierz się na spacer po mieście i poszukaj takich tymczasowych wystaw. Może czekać na ciebie w rynku, na skwerze, w miejskiej bibliotece… Ciekawe, czy jakąś znajdziesz!

7. Wirtualne muzea i spacery online

Z jakichś powodów nie możesz wybrać się na prawdziwą wystawę? Może jesteś osobą z niepełnosprawnością i czujesz się wykluczony ze zwiedzania niektórych miejsc? A może nie stać cię na wyjazd?

W tych i wielu innych sytuacjach dobrym pomysłem może być wzięcie udziału w wydarzeniach online. Wirtualne muzea to sposób, by zwiedzać świat z domu. Interaktywne spacery online pozwalają:

• przyjrzeć się eksponatom z bliska, 
• obracać je, 
• powiększać detale, 
• a czasem nawet “wejść” do wnętrza wystawy. 

To opcja idealna dla tych, którzy chcą eksplorować kulturę bez ograniczeń (związanych np. z możliwością poruszania się, dostępnością architektoniczną czy wykluczeniem komunikacyjnym), w swoim tempie i w wygodnej przestrzeni. Nikt cię nie będzie gonił. Większość takich wydarzeń jest darmowa i możesz do nich wracać wielokrotnie, więc zdążysz całkiem sporo zobaczyć, przyjrzeć się szczegółom i pokontemplować poszczególne dzieła. 

Porównanie typów wystaw – którą wybrać i dlaczego? 

Dlaczego warto wybierać różne typy wystaw?

Nie musisz chodzić do końca życia tylko na jeden rodzaj wystaw. Jest ich tak wiele, że możesz sprawdzać, które odpowiadają ci najbardziej lub uczestniczyć we wszystkich możliwych. Nie ograniczaj się!

Zwiedzanie i uczestniczenie w różnych rodzajach wystaw:

• pomaga zmienić perspektywę – każdy typ otwiera inne drzwi w twojej głowie. Tradycyjne wystawy uczą zachowania spokoju i kontemplacji. Interaktywne uczą poprzez zabawę. Immersyjne wciągają do środka, a wirtualne zapewniają dostępność dla osób, które są wykluczone z tradycyjnego zwiedzania,
• zaspokaja różne potrzeby – możesz wybrać się na wystawę po to, by odpocząć od zgiełku miasta, by coś przemyśleć, by podziwiać, spędzić czas z rodziną, dobrze się bawić, dowiedzieć się czegoś ciekawego lub wziąć udział w fascynującej przygodzie, 
• buduje więzi z kulturą – od cichego podziwu, przez wspólną przygodę, aż po cyfrową podróż (która naprawdę może być fajną alternatywą!),
• pozwala znaleźć taki rodzaj wystaw, który nas po prostu zachwyca i fascynuje.

Nie ma jednego, idealnego rodzaju wystawy, który byłby ponad innymi. Są takie, które przemówią do ciebie bardziej – i to jest w porządku. Dziś możesz mieć ochotę na zanurzenie się w świecie obrazów, a innego dnia na spokojną kontemplację jednego dzieła przez godzinę. Wybór należy do ciebie, ale pamiętaj, by wybrać się na różne wystawy i zobaczyć na własne oczy, że nie są one nudne!