Eurowizyjne perełki. Oto 5 niedocenionych piosenek

Perły Eurowizji. Dla nich warto śledzić ten konkurs nawet, jeśli nie jesteś jego fanem

Eurowizja rządzi się własnymi prawami. To nie tylko konkurs piosenki, ale prawdziwy globalny fenomen i – można by rzec – osobne muzyczne uniwersum z własną BARDZO specyficzną estetyką i gustem, wierną społecznością oraz kanonicznym zestawem utworów, które przenigdy nie odnalazłyby się na “konwencjonalnych” listach przebojów, ale doskonale rezonują z eurowizyjną tożsamością i tutaj są prawdziwymi hitami.

Nie da się ukryć, że w tym świecie niepodzielnie króluje – i najczęściej wygrywa – radosny infantylizm, tkliwość, jaskrawy blichtr i iskrzący brokatem kicz. W efekcie na przestrzeni dekad eurowizyjny konkurs stał się autonomicznym gatunkiem, gdzie artystyczna wartość jest filtrowana przez pryzmat tej osobliwej wrażliwości celebrującej powyższe walory. Nie ma oczywiście w tym niczego złego – w końcu w Eurowizji przede wszystkim chodzi o zabawę, rozrywkę i wizualny spektakl, który obok wpadającego natychmiast w ucho refrenu ma dostarczyć jeszcze odpowiedniej dawki dramaturgii i ekstrawagancji.

W historii konkursu wielokrotnie jednak pojawiały się kompozycje wykraczające poza te estetyczne ramy. Piosenki te chociaż nie stanęły na podium oraz nie trafiały w tradycyjną festiwalową formułę i eurowizyjne gusta, z biegiem lat zyskały jednak status perełek, których prawdziwa wartość artystyczna obroniła się bez względu na liczbę przyznanych w konkursie punktów. I to właśnie one są najlepszym dowodem na to, że Eurowizja potrafi być sceną dla twórczości, która wymyka się sztywnym kalkom skrojonych na masowy poklask piosenek “jednego sezonu” i zamiast gonić za tanim efektem, stawia na regionalną tożsamość, innowacyjność brzmienia, artystyczne ryzyko lub awangardową produkcję.

Warto na chwilę się zatrzymać i spojrzeć wstecz. Oto przykład kilku takich eurowizyjnych kompozycji, które chociaż zostały niedocenione przez system głosowania widzów i gust jury, to mogą być punktami odniesienia dla tych wszystkich szukających w Eurowizji czegoś więcej. Czegoś, co świadczy o wielkim, przebogatym artystycznym potencjale europejskiej sceny muzycznej, która ma naprawdę wiele do zaoferowania.

Przeczytaj też:

• Mariza znowu zaśpiewa w Polsce!
• Barbara Pravi – co stało się po Eurowizji?
• Salvador Sobral – od zwycięzcy Eurowizji do czołowej gwiazdy młodej sceny  portugalskiego folku

“Rhythm Inside” Loïc Nottet (Belgia, 2015)

Występ Belga w 2015 roku to była mała rewolucja. Loïc Nottet postawił na odważniejszą, mniej sformatowaną niż dotychczas przyjęło się na Eurowizji propozycję, w której dominantę stanowił industrialny minimalizm, nietypowa struktura rytmiczna i choreografia w stylu contemporary. Porzucenie typowych eurowizyjnych struktur na rzecz czegoś, co przypominało teledyski Sii czy artystyczne wizje Lorde w tamtym czasie naprawdę było sporym zaskoczeniem i novum tak dla konkursowego jury, jak i dla eurowizyjnej publiczności.

Piosenka “Rhythm Inside” udowodniła, że pop może być jednocześnie mroczny, taneczny i nowatorski. I chociaż w konkursie zajęła dopiero czwarte miejsce, to Loïc wyznaczył dzięki niej nowy kierunek dla wielu krajów, które w kolejnych latach również zaczęły wystawiać do konkursu odważniejsze, bardziej ambitne utwory.

“Voilà” Barbara Pravi (Francja, 2021)

“Voilà” to prawdziwie ikoniczny utwór. Francuskie media, takie jak Le Monde, okrzyknęły go wielkim, wspaniałym powrotem do korzeni “chanson française” a występ samej Barbary Pravi uznały za manifest artystycznej autentyczności. Nie sposób się z tym nie zgodzić – swoją skromnością, bezbronną szczerością i niesamowitą ekspresją młodziutka brunetka skradła serca widzów i naprawdę udowodniła, że jedna osoba na ciemnej scenie może wywołać większe emocje, niż dziesiątki tancerzy i wymyślne efekty specjalne. Bo piosenka, która ma duszę nie potrzebuje żadnych upiększaczy.

Oczywiście “Voilà” – wspaniale nawiązująca do dziedzictwa Edith Piaf – był zbyt intymny, zbyt teatralny i zbyt poetycki, by wpisać się w typowy, dynamiczny format Eurowizji. Mimo braku statuetki, piosenka zajęła wysokie drugie miejsce w konkursie, co jest niebywałym osiągnięciem.

Według wielu krytyków występ Pravi przywrócił Eurowizji jej muzyczną godność i prestiż, a całemu światu przypomniał, za co i dlaczego tak kochamy francuskie szansonistki:

– Występ tak emocjonalny, że bariera językowa przestała istnieć. To była czysta magia – podsumował występ Barbary prestiżowy BBC Music.

“Fulenn” Alvan & Ahez (Francja, 2022)

Ten odważny utwór łączący język bretoński z mrocznym, elektronicznym brzmieniem choć zajął odległe miejsce w finale, to spotkał się z ogromnym uznaniem krytyków. Osobliwa mieszanka folku i techno jak na 2022 rok była zbyt eksperymentalna dla przeciętnego widza konkursu, który oczekiwał łatwiejszej w odbiorze melodii, ale dzisiaj “Fulenn” uznaje się za jedną z najbardziej niedocenionych eurowizyjnych perełek. Branżowi krytycy wskazują ten kawałek jako jedną z najbardziej odważnych i nowatorskich propozycji w historii francuskich występów na Eurowizji.

– Francuskie Daft Punk spotyka bretoński folklor. To najbardziej ryzykowna, ale i fascynująca propozycja 2022 roku – opisał piosenkę zespołu Alvan & Ahez angielski The Independent.

“EaEa” Blanca Paloma (Hiszpania, 2023)

To również jedna z najciekawszych i najambitniejszych kompozycji w historii konkursu.

– Zdumiewająca mieszanka folkloru i nowoczesności, która sprawia, że reszta stawki wydaje się boleśnie przewidywalna – oceniał szanse hiszpańskiej propozycji zazwyczaj mało omylny The Guardian.

Zresztą nie tylko brytyjscy recenzenci byli pod wrażeniem. Francuski Le Monde pisał, że to “produkcja, która przesuwa granice tego, co dopuszczalne na Eurowizji”, holenderski De Volkskrant donosił o “najbardziej intrygujących trzech minutach wieczoru” i “sztuce wysokiej przebranej w konkursową piosenkę”, a niemiecki Spiegel obwieszczał – słusznie!!! – że właśnie “dla takich występów warto oglądać Eurowizję”.

Niestety. Łączący tradycyjne flamenco (bulería) z futurystyczną elektroniką utwór “EaEa” mimo entuzjazmu krytyków muzycznych w całej Europie, otrzymał niestety druzgocąco niską notę od widzów, co uznano za dowód na hermetyczność gustów tradycyjnej, masowej publiczności Eurowizji. Występ Blanki Palomy dla większości kojarzył się bardziej z spektaklem w operze niż z występem na festiwalu, gdzie prym wiedzie disco i pop.

Jednak w Hiszpanii ten kawałek do dzisiaj pozostaje symbolem kulturowej dumy. I słusznie, bo jak napisał o “EaEa” El País “Blanca Paloma odprawiła na eurowizyjnej scenie magiczny rytuał, który przywraca flamenco jego pierwotną siłę”.

“Sama” Justyna Steczkowska (Polska, 1995)

W naszym zestawieniu oczywiście nie mogło zabraknąć i tej piosenki. Gdy w 1995 roku Justyna Steczkowska reprezentowała Polskę podczas 40. edycji konkursu w Dublinie tak publiczność, jak i jury byli zbyt zachowawczy dla projektów wykraczających poza eurowizyjny mainstream.

Dzisiaj jednak pełna folkowego mistycyzmu, eteryczna piosenka “Sama” w europejskich kręgach fanów Eurowizji jest uznawana za jeden z najbardziej ambitnych, nieoczywistych i wyjątkowych projektów, jakie kiedykolwiek brały udział w tym konkursie. Międzynarodowi krytycy po latach opisują ten oniryczny utwór jako muzyczną perełkę o niespotykanej głębi i są pod nieustającym wrażeniem wyjątkowej skali głosu naszej rodaczki oraz nowoczesnej aranżacji utworu, łączącej tradycję z awangardą. To po prostu piosenka, która wyprzedziła swoje czasy na eurowizyjnej scenie o trzy dekady!