Stand-up a sztuka kreowania postaci: Jak budować wyjątkowy styl komediowy?

Twórcza praca stand-upera

Praca stand-upera należy do tych kreatywnych. Wymaga ciągłego tworzenia, pisania opowieści, żartów i anegdot. Do tego komik musi być także obyty z występowaniem na scenie (żeby się nie nadmiernie nie stresował), mieć dobrą dykcję (żeby każdy go zrozumiał) oraz umiejętność czytania emocji (by mógł zauważyć, czy jego opowieść zmierza w dobrym kierunku). 

Nikt nie rodzi się stand-uperem. Niektórym jest oczywiście nieco łatwiej, bo np. nie stresują ich występy publiczne. Za to inne osoby muszą przezwyciężać swoje lęki i ciągle ćwiczyć, by dojść do perfekcji i spełnić swoje marzenie.

A do tego wszystkiego dochodzi jeszcze sztuka kreowania postaci. Przecież stand-uper nie obnaża się przed publicznością (w sensie metaforycznym, bo w tym dosłownym już do tego dochodziło). Jest on swego rodzaju aktorem, który przygotowuje swój program na podstawie sytuacji ze swojego życia. Niektóre z nich są opowiadane dokładnie tak, jak się wydarzyły. Inne są nieco koloryzowane, dopracowywane lub modyfikowane. Można więc powiedzieć, że stand-uper kreuje swoją postać tak, jak robi to aktor teatralny.

Stand-uper czy jego alter ego?

Możemy się zastanawiać, czy na scenie widzimy w takim razie prawdziwego człowieka, czy tylko jego alter ego. Trudno jest to jednoznacznie stwierdzić. Niektórzy stand-uperzy na pewno są autentyczni i mówią tylko o tym, co wydarzyło się naprawdę (mają bardzo ciekawe życie!). Inni zaś tworzą swoją postać, która na scenie i w kontaktach medialnych ma mieć określone usposobienie czy charakter. Poza nią taka osoba może być zupełnie inna. 

To, że stand-uper czerpie inspirację z życia swojego i swoich bliskich nie oznacza, że mówi 100% prawdę. Często jest tak, że jego żarty czy anegdoty są koloryzowane. Może zdarzyć się, że prawdziwe wydarzenie jest tylko zalążkiem kreatywnej, zmyślonej opowieści, która ma za zadanie rozbawić publikę, a nie stanowić formę spowiedzi. 

Jak można kreować swoją postać?

Kreowanie postaci może odbywać się na różne sposoby. Czasem komicy wybierają jeden, a czasem łączą kilka.

Charakterystyczny ubiór

Choć najbardziej charakterystyczne ubiory mają artyści kabaretowi, stand-uperzy także mogą się wyróżniać swoim stylem. Czapka z daszkiem, zawsze taka sama koszulka czy nawet garnitur może sprawiać, że artysta stanie się bardziej rozpoznawalny.

Styl bycia na scenie

Są stand-uperzy, którzy ciągle chodzą i nie potrafią przestać. W przeciwnym narożniku możemy znaleźć tych, którzy przykleili się do mikrofonu i nie robią ani jednego ruchu podczas całego występu. A są też tacy, którzy nawet jak stoją w miejscu, to robią to bardzo dynamicznie. Oprócz tego stand-uper może poruszać się w charakterystyczny sposób, dużo lub niewiele gestykulować, mieć jakiś tik nerwowy (czasem stworzony na potrzeby występu) itd. 

Styl wypowiedzi

Każdy z nas ma inny styl wypowiedzi, choć na co dzień możemy tego nie zauważać. Stand-uperzy bardzo często stylizują swoją wypowiedź, by wywoływała ona określone reakcje publiczności. Mogą mówić krótkimi zdaniami (by nadać akcji tempa), albo budować zdania wielokrotnie złożone (by budować napięcie).

Większość komików mówi w czasie teraźniejszym, ale może zdarzyć się ktoś, kto postawi na czas przeszły. Niektórzy używają bogatego, inni prostego słownictwa. W programach części stand-uperów możemy usłyszeć wulgaryzmy zamiast przecinków, zaś u innych nie doświadczymy ich wcale. Dzięki stylowi wypowiedzi komik może się wyróżnić i przyciągnąć osoby, którzy będą słuchać go z przyjemnością.

Tematyka żartów

To, jaką tematykę żartów wybierze dany stand-uper, zależy od wielu czynników, m.in. od:

• jego sytuacji życiowej (czy jest żonaty, czy ma dzieci, gdzie pracował, czy na coś choruje),
• jego poglądów (politycznych, społecznych itd.),
• tego, czy zamierza komentować bieżące wydarzenia,
• tego, czy opowiada prawdziwe historie, czy też wymyślone.

Są stand-uperzy, którzy tworzą swoje programy na podstawie spektakularnych podróży, a są tacy, którzy opowiadają o swojej kolizji drogowej. Niektórzy komicy skupiają się praktycznie tylko na komentowaniu bieżącej sytuacji w kraju czy na świecie, za to inni nie nawiązują do niej wcale. 

Osobowość i charakter

Osobowość jest tym czynnikiem, na który zwracamy uwagę najbardziej. Stand-uperzy to wiedzą, dlatego ją także kreują. Mogą udawać totalnie nieśmiałego nerda, charyzmatycznego artystę, faceta z wybujałym ego, najmilszego człowieka na świecie, porywczego mężczyznę, nieco nadpobudliwego faceta czy chłopaka z tikami nerwowymi itd. Niezależnie od tego, jaką osobowość wybiorą, mają w tym swój cel: przyciągnąć osoby, do których taki charakter trafia najbardziej.

Łączenie tego wszystkiego w jedną spójną całość wymaga sporo pracy. Dlatego właśnie to, co robią stand-uperzy, wcale nie jest takie łatwe. Nie wystarczy tylko stanąć na scenie i mówić. Trzeba być „jakimś”, bo tylko takie osoby są zapamiętywane.