Najlepsze filmy i seriale o literaturze, pisarzach i nie tylko

Najlepsze filmy o pisarzach i literaturze

Najlepsze filmy o literaturze i pisarzach to:

• Świat według Garpa (1982),
• Stowarzyszenie Umarłych Poetów (1989),
• Il Postino. Listonosz (1994),
• Zakochany Szekspir (1998),
• Cudowni chłopcy (2000),
• Zanim zapadnie noc (2000),
• Adaptacja (2002),
• Godziny (2002),
• Marzyciel (2004),
• Capote (2005),
• O północy w Paryżu (2011),
• Na śmierć i życie (2013),
• Geniusz (2016).

Sprawdźmy o kim i o czym są!

Świat według Garpa (1982)

Tytuł oryginalny: The World According to Garp

T.S. Garp przychodzi na świat w okolicznościach, które trudno nazwać zwyczajnymi. Jego matka, Jenny Fields, jest feministką z przekonania i pielęgniarką z zawodu. Zostaje matką na własnych zasadach, przez co Garp dorasta bez ojca… z czasem zaczyna popadać w kolejne tarapaty, aż pewnego dnia omal nie spada z dachu szkoły. W końcu postanawia zostać pisarzem.

Produkcja została nagrodzona statuetką National Board of Review dla najlepszej aktorki drugoplanowej, a także dwiema nagrodami Stowarzyszenia Krytyków Filmowych z Los Angeles (najlepszy aktor drugoplanowy, najlepsza aktorka drugoplanowa) oraz jedną Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych (najlepszy aktor drugoplanowy). Każdy dostał więc tyle samo statuetek! Szkoda tylko, że nie doceniono w ten sposób odtwórców głównych ról. Ale dlaczego tak się stało, musisz przekonać się sam.

Stowarzyszenie Umarłych Poetów (1989)

Tytuł oryginalny: Dead Poets Society

Akcja toczy się jesienią 1959 roku. Bohaterowie uczą się w Akademii Weltona – szkole z tradycjami, do których przywiązuje się ogromną wagę. Jej absolwent, John Keating, doskonale zna realia placówki i jej zasady, które opierają się na takich wartościach jak: tradycja, honor, dyscyplina i doskonałość. A mimo to jako nauczyciel wnosi ducha poezji, miłości do życia i… umiejętność samodzielnego myślenia. Uczniowie, których zainspirował, odnawiają Stowarzyszenie Umarłych Poetów – sekretny związek, w którym mogą rozmawiać o tym, co nie jest zgodne z ideologią szkoły. Carpe diem – ta myśl im przyświeca. Młodzi mężczyźni zaczynają realizować swoje marzenia… mimo zakazów ze strony rodziców. Keating w końcu zostaje wyrzucony z pracy.

Pełny opis tej produkcji znajdziesz w artykule: Filmy i seriale, które możesz zobaczyć w teatrze

Listonosz (1994)

Tytuł oryginalny: Il Postino

Oprawa dźwiękowa tego filmu to złoto, tak przynajmniej twierdzą osoby odpowiedzialne za przyznawanie Oscarów, bowiem produkcja została nagrodzona w kategorii “Najlepsza muzyka oryginalna do dramatu”. 

Jest 1952 rok. Mario Ruoppolo jest synem ubogiego rybaka. Mieszka na jednej z niewielkich wysepek u wybrzeży Włoch. Pragnie się stamtąd wyrwać. 

W końcu nadarza się okazja, by poprawić swój byt. Poeta, Pablo Neruda, musi opuścić Chile. Włoski rząd przyznaje mu prawo do azylu politycznego i pozwala zamieszkać na dokładnie tej samej wysepce. Lokalny poczmistrz jest przerażony liczbą listów, które każdego dnia przychodzą na adres poety. Musi zatrudnić pomoc. Mario otrzymuje posadę prywatnego listonosza artysty. 

Z czasem mężczyźni zaczynają się lubić. Pewnego dnia zakochuje się w pięknej Beatrice, a poeta uczy go pisania wierszy miłosnych. Pablo pomaga Mario zdobyć miłość życia.

Zakochany Szekspir (1998)

Tytuł oryginalny: Shakespeare in Love

Młody William Szekspir przeżywa kryzys twórczy. Pracuje właśnie nad “Romeo i Ethel, córką pirata”, konkurując z Christopherem Marlowem. Podczas przesłuchań do sztuki, Szekspir poznaje pięknego mężczyznę, który okazuje się… kobietą. Zakochują się w sobie, a William dzięki temu uczuciu odnajduje wenę. Niestety, Viola nadal musi udawać mężczyznę. Ich miłość do złudzenia przypomina tę, która zaiskrzyła między głównymi bohaterami “Romea i Julii”.

Chociaż jest to zmyślona historia, jest w niej mnóstwo nawiązań literackich i historycznych. Film zgarnął siedem Oscarów (najlepszy film, najlepsza aktorka pierwszoplanowa, najlepsza aktorka drugoplanowa, najlepszy scenariusz oryginalny, najlepsza muzyka oryginalna do komedii lub musicalu, najlepsza scenografia oraz najlesze kostiumy) i dwadzieścia siedem innych nagród.

Cudowni chłopcy (2000)

Tytuł oryginalny: Wonder Boys

Grady Tripp (Michael Douglas) jest profesorem literatury na uniwersytecie i pisarzem, który siedem lat wcześniej wydał wielką powieść. Od tamtej pory nieustannie pisze i choć maszynopis jego nowej książki liczy już kilka tysięcy stron, końca nie widać. 

Pewnego weekendu problemy zaczynają się nawarstwiać: odchodzi od niego żona, przyjeżdża wydawca czekający na rękopis, a jeden z jego studentów okazuje się znacznie większym problemem, niż jakikolwiek wykładowca mógłby przypuszczać. I żeby tego było mało, okazuje się, że rektorka uczelni jest z nim w ciąży… 

Curtis Hanson, reżyser Tajemnic Los Angeles, nakręcił film ciepły, ironiczny i zadziwiająco czuły wobec swoich bohaterów – ludzi, którzy utknęli w pół drogi między tym, kim są, a tym, kim chcieliby być. Piosenka Things Have Changed Boba Dylana napisana specjalnie do tego filmu zdobyła Oscara.

Zanim zapadnie noc – Reinaldo Arenas

Tytuł oryginalny: Before Night Falls

Na Filmwebie opis tego filmu brzmi tak: “Pisarz Reinaldo Arenas prowadzi życie pełne przygód”. Według nas to jednak za mało, żeby skusić kogoś do obejrzenia tej produkcji. No bo czym są te przygody? Okazuje się, że… buntem, przestępczością, homoseksualizmem i literaturą (kto by się spodziewał, skoro jest pisarzem?). Reinaldo Arenas podąża za Fidelem Castro, tak bardzo jest zafascynowany rewolucją. Nie wie jeszcze, że reżim, który tak mu się spodobał, będzie go prześladować… ile jest w stanie znieść człowiek w imię artystycznej wolności? Tego nie wiemy, ale odpowiedź znajdziesz właśnie w filmie Zanim zapadnie noc.

Adaptacja (2002)

Tytuł oryginalny: Adaptation.

Charlie Kaufman jest utalentowanym, a jednocześnie zakompleksionym i do tego neurotycznym scenarzystą filmowym. Nie potrafi odnaleźć się w otoczeniu, szczególnie jeśli chodzi o relacje z kobietami. Pracę swoją zaś uwielbia. Jego film Być jak John malkovich dostał nominację do Oscara. Teraz ma nagrać produkcję na podstawie książki Złodziej orchidei Susan Orlean. 

W tym samym czasie wprowadza się do niego jego żywiołowy brat bliźniak, absolutne przeciwieństwo głównego bohatera. Ku jego rozpaczy, postanawia zostać scenarzystą filmowym. Zapisuje się na kurs…

Charlie pracuje nad filmem i zakochuje się w Susan, której w sumie nie zna (widział tylko jej zdjęcie na okładce książki). Zaprasza ją na randkę, ale koniec końców panikuje i… wysyła tam bliźniaka. Sam idzie na kurs pisania, udając Donalda. Co może pójść nie tak? Sprawdź to sam!

Godziny (2002) – Virginia Woolf

Tytuł oryginalny: The Hours

Nicole Kidman, która zagrała główną rolę, otrzymała za nią Oscara. Film został nagrodzony także szesnastoma innymi statuetkami. A opowiada o trzech kobietach:

• pisarce – Virginii Woolf, która tworzy właśnie Panią Dalloway,
• sfrustrowanej gospodyni domowej z lat 50. XX wieku,
• współczesnej redaktorce książek. 

Ich historie się przeplatają. Łączą je: poszukiwanie miłości, samotność oraz niezrozumienie. Ale to nie wszystko, bo film podejmuje także ważne społecznie wątki depresji i problemów psychicznych. Pojawia się także wątek obsesyjnych myśli samobójczych…

Marzyciel (2004) – film o J.M. Barriem

Tytuł oryginalny: Finding Neverland

Jeśli nie kojarzysz tego nazwiska, to na pewno skojarzysz jego opowieść o Piotrusiu Panie. Już wiesz, o kim mowa? Dobrze, w takim razie spójrzmy, o czym jest film Marzyciel. 

Opowiada on o Jamesie Barriem, który ma żonę, dom i psa, ale brakuje mu szczęścia. Pisze książki i sztuki, które nikomu się nie podobają. Pewnego dnia spotyka w parku wdowę z czterema synami. Staje się jej przyjacielem i nagle zaczyna dostrzegać w życiu sens. Żonie Jamesa się to nie podoba. Opuszcza go, a w mieście huczy od plotek. 

Dla pisarza najważniejsze jest jednak to, że w końcu pisze wspaniałą opowieść, która zbuduje mu “pomnik trwalszy niż ze spiżu” – stworzył krainę Nibylandii, do której można się dostać tylko wtedy, gdy wystarczająco mocno się w nią uwierzy.

Sielanka Jamesa trwa… do czasu.

Główne role zagrali Johnny Depp i Kate Winslet, ale jedynego Oscara produkcja otrzymała w zupełnie innej kategorii – nagrodzona została najlepsza muzyka oryginalna skomponowana przez Jana A.P. Kaczmarka.

Capote (2005)

Tytuł oryginalny: Capote

Philip Seymour Hoffman otrzymał za rolę Trumana Garcí Capote Oscara w kategorii “Najlepszy aktor pierwszoplanowy”. Nic dziwnego, bo rola ta nie była prosta. Capte w latach 60. ubiegłego wieku był postrachem i ulubieńcem nowojorskiej elity. Miał talent do pisania, za który był podziwiany, a jednocześnie gardzono nim za jego sposób bycia. 

W filmie Capote nie zobaczysz całego życia tego artysty. Reżyser skupił się na jego pobycie w Holcomb. Capote przyglądał się tam – wraz z przyjaciółką – dochodzeniu i procesowi w sprawie morderstwa z 15 listopada 1959 roku. Zabito wtedy rodzinę farmerów – Clutterów. Co ciekawe, Capote rozmawiał nawet z mordercami, których później powieszono. Historia ta stała się inspiracją dla powieści Z zimną krwią.

O północy w Paryżu (2011)

Tytuł oryginalny: Midnight in Paris

Woody Allen zgarnął za ten film Oscara w kategorii “Najlepszy scenariusz oryginalny”, i trudno się temu dziwić, bo fabuła jest bardzo intrygująca.

Gil przyjeżdża z narzeczoną do Paryża, by zaplanować własny ślub. Gil jednocześnie jest uznanym, acz sfrustrowanym scenarzystą, który marzy o napisaniu dzieła życia (a nie tylko tego, co sprzeda się w Hollywood) i szuka w mieście miłości swojej szansy. Pojawia się ona w postaci wyrafinowanego znawcy sztuki – Paula – oraz zmysłowej muzy Adriany. Co więcej, po zakątkach miasta oprowadza ich Carla Bruni. Mężczyzna niespodziewanie trafia do lat 20. Są tam Picasso, Dalí, Gertruda Stein, Fitzgerald i Hemingway… Słynna mecenaska sztuki ocenia powieść GIla, a Hemingway wyjaśnia mu, dlatego nie znosi jego dzieł (mimo, że nigdy ich nie przeczytał).

Na śmierć i życie (2013) 

Tytuł oryginalny: Kill Your Darlings

Allen Ginsberg studiuje na Uniwersytecie Columbia, gdzie wpada na orbitę Luciena Carra – kolegi, który wydaje się trochę nie pasować do otoczenia. Carr wprowadza go w świat narkotyków, nocnych imprez i ludzi pokroju Burroughsa i Kerouaca. Razem postanawiają odrzucić wszystko to, co społeczeństwo uznaje za normę, i stworzyć własny nurt w kulturze i literaturze. Tak właśnie rodzi się Beat Generation – ruch, który opanuje Stany Zjednoczone w latach 50. i stanie się podwaliną hippisowskiej rewolucji dekadę później.

Brzmi jak typowy film o buncie młodych artystów? No cóż, nie do końca nim jest, bo w tle czai się morderstwo… w które cała trójka zostanie uwikłana.

Być może nie jest to najwybitniejsze kino pod słońcem, ale jeśli temat cię zainteresował – warto dać mu niecałe dwie godziny, które trwa.

Geniusz (2016) – Thomas Wolfe

Tytuł oryginalny: Genius

Wyobraź sobie pisarza, który dziennie wylewa na papier kilka tysięcy słów. Brzmi jak marzenie… ale tylko dla pisarza. Okazuje się, że dla redaktora, który to wszystko musi potem ogarnąć, to koszmar. Tym redaktorem jest Max Perkins. Człowiek, który wyszukuje młodych, początkujących pisarzy. Dzięki niemu świat usłyszał o Hemingwayu i Fitzgeraldzie. 

Pewnego dnia na jego biurku ląduje rękopis niejakiego Thomasa Wolfe’a – ekscentrycznego szaleńca, który pisze, jakby świat miał się skończyć, ale przed tym momentem chciałby przelać na papier wszystkie słowa, które przychodzą mu do głowy.

W filmie widzimy, jak rodzi się przyjaźń między dwoma zupełnie różnymi ludźmi: artystą i racjonalistą, który w tym słowie rzeźbi. 

Wolfe żył tylko 38 lat i dziś jest trochę zapomniany. Może warto sprawdzić, kim był i faktycznie ten film obejrzeć?

Najlepsze filmy o literaturze, pisarzach, poetach… Podsumowanie

W powyższych filmach i serialach pisarze bywają geniuszami i nieudacznikami, buntownikami i ofiarami systemu, ludźmi, którzy piszą, żeby żyć, i takimi, którzy żyją, żeby pisać. Jedno jest pewne: po obejrzeniu choć kilku z tych produkcji na własną biblioteczkę spojrzysz zupełnie inaczej. A może nawet sięgniesz po jedną z książek, które się w tych produkcjach pojawiły?