{"id":97749,"date":"2026-09-16T09:05:35","date_gmt":"2026-09-16T08:05:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ebilet.pl\/now\/?p=97749"},"modified":"2026-09-16T09:05:39","modified_gmt":"2026-09-16T08:05:39","slug":"stand-up-dla-doroslych-dlaczego-komicy-uzywaja-wulgaryzmow-i-czy-to-ma-sens","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ebilet.pl\/now\/stand-up-dla-doroslych-dlaczego-komicy-uzywaja-wulgaryzmow-i-czy-to-ma-sens\/","title":{"rendered":"Stand-up dla doros\u0142ych \u2013 dlaczego komicy u\u017cywaj\u0105 wulgaryzm\u00f3w i czy to ma sens?"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
\n
\n

Sk\u0105d wulgaryzmy wzi\u0119\u0142y si\u0119 w stand-upie?<\/strong><\/h2>\n

Stand-up, jaki znamy dzi\u015b, narodzi\u0142 si\u0119 w latach 50. i 60. w zadymionych barach Stan\u00f3w Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Na scen\u0119 wychodzili wtedy robotnicy, imigranci, przedstawiciele mniejszo\u015bci etnicznych \u2013 innymi s\u0142owy: ludzie zapomniani przez polityk\u00f3w \u2013 kt\u00f3rzy swoje frustracje wyra\u017cali w \u017cartach. \u017bartach, kt\u00f3re wed\u0142ug wielu os\u00f3b by\u0142y prowokuj\u0105ce, wulgarne i oczywi\u015bcie atakuj\u0105ce w\u0142adz\u0119. Jak uj\u0105\u0142 to Rafa\u0142 Rutkowski, aktor Teatru Montownia: \u201coczyszcza\u0142y one z negatywnych emocji wykonawc\u0119 i publiczno\u015b\u0107\u201d<\/span>1<\/span>. <\/span>Ludzie tego potrzebowali \u2013 tego ul\u017cenia sobie w cierpieniu, kt\u00f3re spotyka\u0142o ich na co dzie\u0144. Stand-up by\u0142 dla nich ratunkiem<\/b> (szczerze m\u00f3wi\u0105c, znacznie lepszym i bezpieczniejszym ni\u017c np. alkohol czy inne u\u017cywki, po kt\u00f3re ludzie si\u0119gali r\u00f3wnie ch\u0119tnie).<\/span><\/p>\n

Prze\u0142omow\u0105 postaci\u0105 by\u0142 Lenny Bruce \u2013 komik, kt\u00f3rego wyst\u0119py w latach 50. i 60. regularnie ko\u0144czy\u0142y si\u0119 aresztowaniami za obsceniczno\u015b\u0107. Problemem nie by\u0142o rozbieranie si\u0119 na scenie (tego raczej nie robi\u0142), lecz jego ostry j\u0119zyk oraz tematy, kt\u00f3re porusza\u0142, a kt\u00f3rych nikt wcze\u015bniej nie odwa\u017cy\u0142 si\u0119 podj\u0105\u0107 publicznie<\/span>2<\/span>. Mimo zagro\u017cenia, kt\u00f3re sam na siebie \u015bci\u0105ga\u0142, Bruce otworzy\u0142 drzwi, przez kt\u00f3re wesz\u0142y pokolenia kolejnych komik\u00f3w, i dzi\u015b nie wyobra\u017camy sobie stand-upu bez wulgaryzm\u00f3w.<\/span><\/p>\n<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n

\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n <\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
\n <\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
\n
\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n

\n
\n
\n
\n

Co na temat wulgaryzm\u00f3w w stand-upie m\u00f3wi\u0105 j\u0119zykoznawcy?<\/strong><\/h2>\n

Wbrew temu, co mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107, wulgaryzmy nie stanowi\u0105 ju\u017c j\u0119zykowego marginesu. S\u0105 one <\/span>pe\u0142noprawnym elementem komunikacji <\/b>(z kt\u00f3rym jednak nie nale\u017cy przesadza\u0107 oraz od kt\u00f3rego lepiej stroni\u0107 w niekt\u00f3rych okoliczno\u015bciach, np. w szkole, w sklepie, na placu zabaw czy podczas rozmowy z prze\u0142o\u017conym, o ile nie jest on naszym dobrym kumplem). Jest on nie tylko wykorzystywany przez zwyk\u0142ych ludzi, ale r\u00f3wnie\u017c badany naukowo od dziesi\u0119cioleci.<\/span><\/p>\n

J\u0119zykoznawca Maciej Grochowski wyr\u00f3\u017cnia zaledwie<\/span> pi\u0119\u0107 podstawowych wulgaryzm\u00f3w w j\u0119zyku polskim<\/b> (ch*j, pi*da, je*a\u0107, pie*doli\u0107 i ku*wa), z kt\u00f3rych reszta to kombinacje, wyrazy pochodne i zwi\u0105zki frazeologiczne. A w tworzeniu nowych obelg, kt\u00f3re pochodz\u0105 od tych w\u0142a\u015bnie s\u0142\u00f3w, jeste\u015bmy chyba mistrzami. Raz po raz mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 nowe, zaskakuj\u0105ce zestawienia.<\/span><\/p>\n

Co wa\u017cniejsze, wskazuje on <\/span>wyra\u017an\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy przekle\u0144stwem a wulgaryzmem<\/b>: \u201cprzekle\u0144stwa s\u0142u\u017c\u0105 do kanalizowania emocji, s\u0105 puste, nie nios\u0105 za sob\u0105 znaczenia i jako takie nie s\u0142u\u017c\u0105 przekazywaniu informacji. S\u0142u\u017c\u0105 g\u0142\u00f3wnie do informowania o stanie emocjonalnym m\u00f3wi\u0105cego\u201d. Wulgaryzm za\u015b mo\u017ce przekazywa\u0107 tre\u015b\u0107, mo\u017ce by\u0107 no\u015bnikiem tak\u017ce innych informacji<\/span>3<\/span>. Przekle\u0144stwa nie musz\u0105 by\u0107 wulgarne, mog\u0105 by\u0107 czasem nawet zabawne, jak np. \u201cjasny gwint\u201d, \u201ca niech to szlag trafi\u201d. Swoj\u0105 drog\u0105, gdy m\u00f3wimy o przekle\u0144stwach, powinni\u015bmy mie\u0107 na my\u015bli przeklinanie kogo\u015b lub czego\u015b (czyli, innymi s\u0142owy, z\u0142orzeczenie mu), np. \u201ca niech ci\u0119 g\u0119\u015b kopnie!\u201d. <\/span><\/p>\n<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n

\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n <\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
\n <\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
\n
\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n

\n
\n
\n
\n

Jakie funkcje j\u0119zykowe pe\u0142ni\u0105 wulgaryzmy?<\/strong><\/h3>\n

Dawniej przeklinanie kojarzy\u0142o si\u0119 z brakiem wykszta\u0142cenia, towarzyskiej og\u0142ady i dobrych manier, a przynajmniej tak twierdzi Piotr F\u0105ka, j\u0119zykoznawca i jednocze\u015bnie jeden z autor\u00f3w <\/span>S\u0142ownika polszczyzny rzeczywistej<\/span><\/i>. Dzi\u015b \u2013 wed\u0142ug niego \u2013 przekle\u0144stwa nie s\u0105 ju\u017c powodem do wstydu. Czasem s\u0105 niemal mod\u0105. Przeklina prawie ka\u017cdy, niezale\u017cnie od wykszta\u0142cenia, wieku czy p\u0142ci, jak r\u00f3wnie\u017c pozycji spo\u0142ecznej. My za\u015b uwa\u017camy, \u017ce s\u0105 sytuacje, w kt\u00f3rych jednak warto ugry\u017a\u0107 si\u0119 w j\u0119zyk i znale\u017a\u0107 nieco bardziej kulturalne s\u0142owa. Wa\u017cny jest r\u00f3wnie\u017c umiar, bo je\u015bli kto\u015b co drugie s\u0142owo wtr\u0105ca wulgaryzmy, jest to przegi\u0119cie i tego wstydzi\u0107 si\u0119 warto.<\/span><\/p>\n

S\u0142ownik polszczyzny rzeczywistej<\/i><\/b> wyr\u00f3\u017cnia a\u017c 47 funkcji wype\u0142nianych przez wulgaryzmy<\/b>3<\/span>. W\u015br\u00f3d nich:\u00a0<\/b><\/p>\n