{"id":80232,"date":"2026-02-19T13:30:58","date_gmt":"2026-02-19T12:30:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ebilet.pl\/now\/?p=80232"},"modified":"2026-02-19T14:01:44","modified_gmt":"2026-02-19T13:01:44","slug":"pianino-a-fortepian-czym-sie-roznia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ebilet.pl\/now\/pianino-a-fortepian-czym-sie-roznia\/","title":{"rendered":"Pianino a fortepian \u2013 czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105?"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
\n
\n

Pianino \u2013 co to za instrument i jak dzia\u0142a?<\/strong><\/h2>\n

Pianino to instrument\u2026 strunowy m\u0142oteczkowy. Spokojnie, klawiszowy tak\u017ce. Jednak w jego wn\u0119trzu znajduj\u0105 si\u0119 struny, kt\u00f3re s\u0105 ustawione pionowo. Pianina mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3\u017cne mechanizmy, dzi\u0119ki kt\u00f3rym wydaj\u0105 d\u017awi\u0119ki. Przyjrzyjmy si\u0119 im.<\/span><\/p>\n

Mechanizm dolnot\u0142umikowy pianina<\/strong><\/h3>\n

To stosowany dzi\u015b mechanizm, kt\u00f3ry sk\u0142ada si\u0119 z a\u017c 21 element\u00f3w, w tym m.in. t\u0142umika, belki konstrukcyjnej czy strun. <\/span>Jak dzia\u0142a? <\/b>Gdy naci\u015bniesz d\u017awigni\u0119 klawiszow\u0105 (czyli po prostu wci\u015bniesz klawisz, graj\u0105c na instrumencie), uruchomisz mechanizm m\u0142oteczkowy.\u00a0<\/span><\/p>\n

Co dzieje si\u0119 dalej w \u015brodku pianina?<\/b> W du\u017cym skr\u00f3cie: jeden ruch palca uruchamia ca\u0142\u0105 \u201cmaszynk\u0119\u201d d\u017awigni. Wci\u015bni\u0119ty klawisz wprawia w ruch kolejne elementy, kt\u00f3re przekazuj\u0105 energi\u0119 dalej \u2013 a\u017c do m\u0142otka. M\u0142otek uderza w struny, a ty s\u0142yszysz d\u017awi\u0119k. W tym samym czasie t\u0142umik odsuwa si\u0119 od strun, \u017ceby te mog\u0142y swobodnie drga\u0107.<\/span><\/p>\n

Kiedy puszczasz klawisz, mechanizm dzia\u0142a \u201cw drug\u0105 stron\u0119\u201d. <\/b>M\u0142otek wraca na miejsce, t\u0142umik ponownie dociska struny i d\u017awi\u0119k ga\u015bnie. Wszystko odbywa si\u0119 b\u0142yskawicznie, dzi\u0119ki czemu mo\u017cesz gra\u0107 szybko, cicho, g\u0142o\u015bno \u2013 jak chcesz. I to w\u0142a\u015bnie ten sprytnie zbudowany uk\u0142ad sprawia, \u017ce pianino reaguje na si\u0142\u0119 nacisku palc\u00f3w i pozwala ci kszta\u0142towa\u0107 brzmienie dowolnie, czego nie mo\u017cna powiedzie\u0107 np. o keyboardzie. O keyboardach pisali\u015bmy tutaj: Jaki keyboard dla pocz\u0105tkuj\u0105cych wybra\u0107? Wszystko, co musisz wiedzie\u0107 przed zakupem<\/a>.<\/b><\/span><\/p>\n

Mechanizm g\u00f3rnot\u0142umikowy<\/strong><\/h3>\n

Mechanizm g\u00f3rnot\u0142umikowy, nazywany te\u017c wiede\u0144skim, to dzi\u015b ju\u017c<\/span> ciekawostka z historii budowy pianin.<\/b> Spotkasz go g\u0142\u00f3wnie w starszych instrumentach, poniewa\u017c wyszed\u0142 z u\u017cycia na prze\u0142omie XIX i XX wieku. <\/span>Jak dzia\u0142a\u0142 i czym r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od opisywanego wcze\u015bniej mechanizmu dolnot\u0142umikowego?<\/b><\/p>\n

Zasada jest podobna: naciskasz klawisz, a w \u015brodku uruchamia si\u0119 ca\u0142y uk\u0142ad d\u017awigni. Ruch z klawiatury przekazywany jest dalej \u2013 najpierw na pilota, potem na kolejne elementy mechanizmu. Popychacz kieruje d\u017awigni\u0119 orzecha w stron\u0119 strun, a m\u0142otek uderza w nie, tworz\u0105c d\u017awi\u0119k. R\u00f3\u017cnica tkwi w t\u0142umiku \u2013 w tym mechanizmie znajduje si\u0119 on \u201cod g\u00f3ry\u201d, st\u0105d nazwa g\u00f3rnot\u0142umikowy.<\/span><\/p>\n

Kiedy klawisz zostaje puszczony, mechanizm dzia\u0142a w odwrotnym kierunku. D\u017awignie wracaj\u0105 na swoje miejsce, m\u0142otek oddala si\u0119 od strun, a t\u0142umik opada z g\u00f3ry i dociska je, zatrzymuj\u0105c drgania i wyciszaj\u0105c d\u017awi\u0119k. Ca\u0142y proces trwa u\u0142amek sekundy, ale w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki niemu mo\u017cesz kontrolowa\u0107 d\u0142ugo\u015b\u0107 brzmienia \u2013 d\u017awi\u0119k trwa tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo trzymasz klawisz.<\/span><\/p>\n<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n

\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n <\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
\n <\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
\n
\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n

\n
\n
\n
\n

Do czego s\u0142u\u017c\u0105 peda\u0142y w pianinie?<\/strong><\/h3>\n

Peda\u0142y to kolejny wa\u017cny element w pianinie. Cho\u0107 gra si\u0119 przede wszystkim r\u0119kami, to nogi tak\u017ce dostaj\u0105 swoje zadanie (przyda si\u0119 wi\u0119c dobra koordynacja ruchowa, ale je\u015bli jej nie masz, nauczysz si\u0119 z czasem). <\/span>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pianin ma dzi\u015b dwa peda\u0142y, ale w nowszych modelach znajdziesz nawet trzy. <\/b>W najstarszych konstrukcjach by\u0142 tylko jeden. Do czego w\u0142a\u015bciwie s\u0142u\u017c\u0105?<\/span><\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej u\u017cywany jest peda\u0142 prawy. <\/b>To on przed\u0142u\u017ca brzmienie d\u017awi\u0119k\u00f3w po zdj\u0119ciu palc\u00f3w z klawiszy. Gdy go naci\u015bniesz, t\u0142umiki unosz\u0105 si\u0119 znad strun i te mog\u0105 swobodnie drga\u0107, nawet je\u015bli ju\u017c nie trzymasz klawisza.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u015arodkowy peda\u0142 w pianinie dzia\u0142a inaczej ni\u017c w fortepianie. <\/b>Jego zadanie to mo\u017cliwie najwi\u0119ksze wyciszenie instrumentu. Po wci\u015bni\u0119ciu mi\u0119dzy m\u0142otki a struny wsuwany jest pasek filcu, kt\u00f3ry os\u0142abia uderzenie m\u0142otk\u00f3w. Brzmienie staje si\u0119 cichsze i bardziej subtelne. <\/span>W przedwojennych pianinach zamiast tego peda\u0142u spotyka\u0142o si\u0119 ga\u0142k\u0119 z boku klawiatury, cz\u0119sto opisan\u0105 jako \u201cmoderator\u201d<\/b> (pe\u0142ni\u0142a dok\u0142adnie t\u0119 sam\u0105 funkcj\u0119).<\/span><\/p>\n

Lewy peda\u0142 r\u00f3wnie\u017c wycisza d\u017awi\u0119k, ale w nieco inny spos\u00f3b. <\/b>Po jego naci\u015bni\u0119ciu belka spoczynkowa m\u0142otk\u00f3w przesuwa si\u0119 bli\u017cej strun. Skraca si\u0119 wi\u0119c droga m\u0142otka, a uderzenie jest s\u0142absze \u2013 d\u017awi\u0119k brzmi ciszej i delikatniej.<\/span><\/p>\n

Strojenie pianina<\/strong><\/h3>\n

Pianina, w przeciwie\u0144stwie do instrument\u00f3w smyczkowych, nie stroi si\u0119 \u201cna bie\u017c\u0105co\u201d podczas gry. Jego struny s\u0105 napi\u0119te bardzo mocno, a ca\u0142y mechanizm jest stabilny, dlatego wymaga strojenia tylko od czasu do czasu \u2013<\/span> zwykle raz lub dwa razy w roku.<\/b> Mimo to samo<\/span> strojenie nie jest proste i powinno by\u0107 wykonywane przez fachowca.<\/b><\/p>\n

Na czym polega strojenie pianina? <\/b>Najpierw ustala si\u0119 tzw. temperacj\u0119, czyli wewn\u0119trzny uk\u0142ad d\u017awi\u0119k\u00f3w, kt\u00f3ry b\u0119dzie podstaw\u0105 dla strojenia ca\u0142ego instrumentu. W praktyce zaczyna si\u0119 od d\u017awi\u0119ku \u201ca\u201d (najcz\u0119\u015bciej wed\u0142ug kamertonu), a nast\u0119pnie stroi si\u0119 kolejne d\u017awi\u0119ki w g\u00f3r\u0119 i w d\u00f3\u0142, korzystaj\u0105c z kwart i kwint. To w\u0142a\u015bnie nazywa si\u0119 systemem kwartowo-kwintowym. Nie s\u0105 to interwa\u0142y idealnie \u201cczyste\u201d \u2013 w stroju r\u00f3wnomiernie temperowanym celowo dopuszcza si\u0119 niewielkie rozbie\u017cno\u015bci, tak aby da\u0142o si\u0119 gra\u0107 we wszystkich tonacjach.<\/span><\/p>\n

W jednym d\u017awi\u0119ku pianina mo\u017ce bra\u0107 udzia\u0142 kilka strun jednocze\u015bnie \u2013 zwykle od jednej do trzech (czasem nawet czterech, zale\u017cnie od wysoko\u015bci d\u017awi\u0119ku). Ka\u017cd\u0105 z nich stroi si\u0119 osobno, a pozosta\u0142e na chwil\u0119 wycisza si\u0119 za pomoc\u0105 specjalnych klin\u00f3w. <\/span>Dopiero p\u00f3\u017aniej wyr\u00f3wnuje si\u0119 je wzgl\u0119dem siebie, tak aby brzmia\u0142y jak jeden wsp\u00f3lny d\u017awi\u0119k. <\/b>Pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 klawiatury stroi si\u0119 ju\u017c \u201cod temperacji\u201d, czyli w oktawach w g\u00f3r\u0119 i w d\u00f3\u0142.<\/span><\/p>\n

Dzi\u015b stroiciele (fachowcy od strojenia pianin) cz\u0119sto korzystaj\u0105 tak\u017ce z elektronicznych tuner\u00f3w, cho\u0107 nie s\u0105 to proste urz\u0105dzenia znane z gitar. W przypadku pianina potrzebne s\u0105 bardziej precyzyjne przyrz\u0105dy.<\/span><\/p>\n

Rozmiar pianina<\/strong><\/h3>\n

Cho\u0107 pianino jest mniejsze od fortepianu, to wci\u0105\u017c jest to solidny \u201cmebel\u201d muzyczny. Warto zna\u0107 jego wymiary, zw\u0142aszcza je\u015bli planujesz wstawi\u0107 je do mieszkania czy szko\u0142y muzycznej.<\/span><\/p>\n

Typowe pianino ma:<\/b><\/p>\n