{"id":74288,"date":"2025-11-15T13:40:47","date_gmt":"2025-11-15T12:40:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ebilet.pl\/now\/?p=74288"},"modified":"2025-12-10T14:21:24","modified_gmt":"2025-12-10T13:21:24","slug":"sztuka-performansu-co-to-takiego-i-dlaczego-warto-ja-poznac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ebilet.pl\/now\/sztuka-performansu-co-to-takiego-i-dlaczego-warto-ja-poznac\/","title":{"rendered":"Sztuka performansu: co to takiego i dlaczego warto j\u0105 pozna\u0107?"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
\n
\n

Sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 performance? Historia<\/strong><\/h2>\n

Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 w 1916 roku w Zurychu, w ma\u0142ym lokalu Cabaret Voltaire, za\u0142o\u017conym przez niemieckiego poet\u0119 Hugo Balla i jego partnerk\u0119 Emmy Hennings.<\/span> To tam odby\u0142y si\u0119 pierwsze performanse (znane wtedy pod innymi nazwami), kt\u00f3rych autorzy chcieli wyrazi\u0107 sprzeciw wobec wojny i konwencjonalnych norm artystycznych. <\/b>W\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w byli m.in. Tristan Tzara, Jean Arp i Marcel Janco. Ich wyst\u0105pienia \u0142\u0105czy\u0142y poezj\u0119, muzyk\u0119, taniec i wizualne eksperymenty, tworz\u0105c now\u0105 form\u0119 ekspresji artystycznej.\u00a0<\/span><\/p>\n

Dadaizm, bo tak nazywa\u0142 si\u0119 ten ruch artystyczny, by\u0142 reakcj\u0105 na brutalno\u015b\u0107 I wojny \u015bwiatowej i narodziny nacjonalizmu. <\/b>Jego tw\u00f3rcy odrzucali tradycyjne poj\u0119cia pi\u0119kna, logiki i porz\u0105dku, promuj\u0105c przypadkowo\u015b\u0107, chaos i absurd. Sta\u0142 si\u0119 manifestem anarchistycznym i antywojennym, a jego wp\u0142yw na p\u00f3\u017aniejsze formy sztuki by\u0142 ogromny.<\/span><\/p>\n

Pocz\u0105tki performansu w innych krajach<\/span><\/h3>\n

R\u00f3wnolegle we W\u0142oszech rozwija\u0142 si\u0119<\/span> futuryzm.<\/b> Ruch za\u0142o\u017cony przez Filippa Tommaso Marinettiego <\/span>gloryfikowa\u0142 nowoczesno\u015b\u0107, technologi\u0119 i przemoc. <\/b>Arty\u015bci organizowali tzw. <\/span>serate futuriste<\/span><\/i> \u2013 wieczory manifestacyjne, podczas kt\u00f3rych recytowali poezj\u0119, prezentowali sztuk\u0119 i prowokowali publiczno\u015b\u0107. <\/span>Ich celem by\u0142o zerwanie z przesz\u0142o\u015bci\u0105 i wprowadzenie sztuki w now\u0105 er\u0119.\u00a0<\/b><\/p>\n

W latach 20. XX wieku <\/span>szko\u0142a Bauhaus w Niemczech eksperymentowa\u0142a z po\u0142\u0105czeniem sztuk plastycznych, teatru i ta\u0144ca. <\/b>Nauczyciele i studenci, tacy jak Oskar Schlemmer, tworzyli przedstawienia, kt\u00f3re <\/span>bada\u0142y relacje mi\u0119dzy cia\u0142em, przestrzeni\u0105 i ruchem.<\/b> Podobne poszukiwania mia\u0142y miejsce w Japonii, <\/b>gdzie grupa Gutai, za\u0142o\u017cona w 1955 roku, \u0142\u0105czy\u0142a sztuk\u0119 z performansem, wykorzystuj\u0105c m.in. materia\u0142y industrialne i technologi\u0119.\u00a0<\/span><\/p>\n

Cia\u0142o jako narz\u0119dzie tw\u00f3rcze<\/strong><\/h3>\n

W latach 40. i 50. XX wieku arty\u015bci tacy jak Jackson Pollock czy Yves Klein traktowali cia\u0142o jako narz\u0119dzie tw\u00f3rcze. Pollock stosowa\u0142 technik\u0119<\/span> action painting<\/i><\/b>, polegaj\u0105c\u0105 na spontanicznym nak\u0142adaniu farby na p\u0142\u00f3tno, <\/b>co r\u00f3wnie\u017c by\u0142o form\u0105 performansu. Klein z kolei tworzy\u0142 dzie\u0142a, w kt\u00f3rych <\/span>wykorzystywa\u0142 cia\u0142a kobiet pokryte farb\u0105, aby stworzy\u0107 obrazy w czasie rzeczywistym.\u00a0<\/b><\/p>\n

W drugiej po\u0142owie XX wieku performance sta\u0142 si\u0119 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. <\/b>Arty\u015bci tacy jak Marina Abramovi\u0107, Chris Burden czy Orlan wykorzystywali (i wci\u0105\u017c wykorzystuj\u0105!) swoje cia\u0142a, aby porusza\u0107 wa\u017cne spo\u0142ecznie (i nie tylko) tematy.<\/span><\/p>\n

Na czym polega sztuka performansu?<\/strong><\/h2>\n

Performance (z ang. <\/b>przedstawienie<\/i><\/b>, <\/b>wykonanie<\/i><\/b>) to forma sztuki, w kt\u00f3rej artysta wykorzystuje:<\/b><\/p>\n