{"id":64125,"date":"2025-08-04T19:52:39","date_gmt":"2025-08-04T18:52:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ebilet.pl\/now\/?p=64125"},"modified":"2025-08-26T19:58:33","modified_gmt":"2025-08-26T18:58:33","slug":"kontrabas-a-wiolonczela-czym-sie-roznia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ebilet.pl\/now\/kontrabas-a-wiolonczela-czym-sie-roznia\/","title":{"rendered":"Kontrabas a wiolonczela \u2013 czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105?"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
\n
\n

Historia kontrabasu i wiolonczeli<\/strong><\/h2>\n

Historia obu tych instrument\u00f3w rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w XVI wieku, ale ich pochodzenie oraz przyczyny powstania s\u0105 r\u00f3\u017cne.<\/span><\/p>\n

Sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 kontrabas?<\/span><\/h3>\n

Czym w\u0142a\u015bciwie jest kontrabas i sk\u0105d si\u0119 wzi\u0105\u0142? Cho\u0107 zalicza si\u0119 go do rodziny skrzypiec \u2013 razem z alt\u00f3wk\u0105, wiolonczel\u0105 i oczywi\u015bcie samymi skrzypcami \u2013 jego historia jest inna ni\u017c pozosta\u0142ych instrument\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Kontrabas narodzi\u0142 si\u0119 na pocz\u0105tku XVI wieku jako… hybryda. <\/b>Zosta\u0142 on stworzony poprzez po\u0142\u0105czenie cech skrzypiec i violi da gamba. Prawdopodobnie zaczyna\u0142 jako nisko strojona wiolonczela, ale szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jej pud\u0142o jest zbyt ma\u0142e, by dobrze wybrzmiewa\u0107 w najni\u017cszych rejestrach. Rozwi\u0105zaniem by\u0142o\u2026 zaprojektowanie wi\u0119kszych instrument\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142y pomie\u015bci\u0107 i wzmocni\u0107 te d\u017awi\u0119ki tak, jak chcieli tego muzycy.<\/span><\/p>\n

Pierwszy znany opis kontrabasu znajdziemy u Michaela Praetoriusa<\/b> (1571\u20131621). Pisa\u0142 o \u201cviola da gamba sub-base\u201d \u2013<\/span> ogromnym instrumencie o wysoko\u015bci ponad 2,4 metra, z pi\u0119cioma strunami i progami na podstrunnicy.<\/b> Co ciekawe, graj\u0105cy wydobywa\u0142 d\u017awi\u0119ki o oktaw\u0119 ni\u017csze ni\u017c zapisano w nutach \u2013 i ta praktyka jest uwa\u017cana za standardow\u0105 tak\u017ce dzi\u015b.<\/span><\/p>\n

W\u0142oska szko\u0142a budowy kontrabas\u00f3w, do kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142 opisywany przez Praetoriusa instrument, wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 wypuk\u0142ym ty\u0142em pud\u0142a \u2013 przypominaj\u0105cym garb. R\u00f3wnolegle rozwija\u0142a si\u0119 te\u017c szko\u0142a niemiecka. Tamte kontrabasy by\u0142y mniejsze, z p\u0142askim ty\u0142em i nieco inn\u0105 konstrukcj\u0105.<\/span><\/p>\n

A jak to by\u0142o z wiolonczel\u0105?<\/span><\/h3>\n

Jej pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 drugiej po\u0142owy XVI wieku. Podobnie jak skrzypce i alt\u00f3wka, <\/span>wywodzi si\u0119 z violi da braccio \u2013 rodzaju \u015bredniowiecznego instrumentu smyczkowego.<\/b> Ju\u017c w 1529 roku Martin Agricola wspomina\u0142 o basowym instrumencie smyczkowym z trzema strunami, cho\u0107 w innych \u017ar\u00f3d\u0142ach z epoki pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c wersje czterostrunowe.<\/span><\/p>\n

Za pierwszego tw\u00f3rc\u0119 wiolonczeli uznaje si\u0119 Nicol\u0119 Amatiego (zm. 1684), ale to jego ucze\u0144 \u2013 <\/span>Antonio Stradivari \u2013 zaprojektowa\u0142 kszta\u0142t, kt\u00f3ry znamy tak\u017ce dzi\u015b. Skr\u00f3ci\u0142 pud\u0142o rezonansowe z 80 do 75 cm,<\/b> dzi\u0119ki czemu instrument sta\u0142 si\u0119 por\u0119czniejszy i bardziej uniwersalny. Stradivari jest wi\u0119c uwa\u017cany za ojca wsp\u00f3\u0142czesnej wiolonczeli.<\/span><\/p>\n

A co z repertuarem? Jedne z pierwszych utwor\u00f3w solowych powsta\u0142y ju\u017c w 1689 roku \u2013 ich autorem by\u0142 Domenico Gabrielli. <\/span>W baroku wiolonczela pe\u0142ni\u0142a g\u0142\u00f3wnie funkcj\u0119 basu ci\u0105g\u0142ego (basso continuo), ale stopniowo zacz\u0119\u0142a si\u0119 usamodzielnia\u0107. <\/b>Pom\u00f3g\u0142 w tym m.in. Luigi Boccherini \u2013 wirtuoz i kompozytor, kt\u00f3rego utwory kameralne mocno wyeksponowa\u0142y ten instrument.<\/span><\/p>\n

Ciekawostki:<\/b> wiolonczela sta\u0142a si\u0119 popularna tak\u017ce dzi\u0119ki… arystokratom. Gra\u0142 na niej m.in. Fryderyk Wilhelm II, kr\u00f3l Prus, dla kt\u00f3rego utwory komponowa\u0142 sam Boccherini. Z kolei kobietom d\u0142ugo nie wypada\u0142o gra\u0107 na tym instrumencie przez obyczajowe ograniczenia. A\u017c do pocz\u0105tku XX wieku panie trzyma\u0142y wiolonczel\u0119 nie mi\u0119dzy nogami (jak ma to miejsce dzi\u015b), ale uko\u015bnie z boku.<\/span><\/p>\n

W XIX i XX wieku wiolonczela na dobre wkroczy\u0142a na sceny koncertowe.<\/b> Powsta\u0142y s\u0142ynne koncerty Schumanna, Dvo\u0159\u00e1ka, Saint-Sa\u00ebnsa, Elgara, Wariacje na temat rokoko Czajkowskiego, a tak\u017ce utwory solowe \u2013 jak sonata Kod\u00e1lya. Wielk\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 tu Mstis\u0142aw Rostropowicz \u2013 nie tylko wybitny wykonawca, ale te\u017c pedagog, dla kt\u00f3rego komponowali m.in. Prokofjew, Szostakowicz i Lutos\u0142awski. To on otworzy\u0142 nowy rozdzia\u0142 w historii wiolonczeli \u2013 jako pe\u0142noprawnego instrumentu solowego.<\/span><\/p>\n

Wiolonczela a kontrabas \u2013 podobie\u0144stwa i r\u00f3\u017cnice<\/strong><\/h2>\n

Przyjrzyjmy si\u0119 teraz bli\u017cej samym instrumentom.\u00a0<\/span><\/p>\n

Budowa kontrabasu a budowa wiolonczeli \u2013 czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105?<\/span><\/h3>\n

Czym r\u00f3\u017cni si\u0119 wiolonczela od kontrabasu? Na pierwszy rzut oka \u2013 przede wszystkim rozmiarem. Kontrabas mierzy nawet 2 metry i potrafi znacznie wystawa\u0107 ponad g\u0142ow\u0119 muzyka (wszystko zale\u017cy oczywi\u015bcie od wzrostu graj\u0105cego lub graj\u0105cej oraz rozmiaru samego instrumentu). Dla por\u00f3wnania \u2013 wiolonczela, cho\u0107 znacznie wi\u0119ksza od skrzypiec, wygl\u0105da przy nim do\u015b\u0107 kompaktowo.<\/span><\/p>\n

Wiolonczela:<\/b><\/p>\n