{"id":45784,"date":"2025-02-21T10:50:50","date_gmt":"2025-02-21T09:50:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ebilet.pl\/now\/?p=45784"},"modified":"2025-10-30T11:27:38","modified_gmt":"2025-10-30T10:27:38","slug":"od-nosferatu-do-edwarda-jak-zmienialy-sie-wampiry","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ebilet.pl\/now\/od-nosferatu-do-edwarda-jak-zmienialy-sie-wampiry\/","title":{"rendered":"Od Nosferatu do Edwarda \u2013 jak zmienia\u0142y si\u0119 wampiry?"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
\n
\n

Ludzie od wiek\u00f3w bali si\u0119 wampir\u00f3w<\/b><\/h2>\n

Nie ma innej rzeczy pobudzaj\u0105cej ludzk\u0105 wyobra\u017ani\u0119 tak bardzo, jak l\u0119k. Nic nie przera\u017ca bardziej, ni\u017c mroczne zakamarki, szeroko rozumiane nieznane. Na tych podstawach wyros\u0142y ca\u0142e mitologie, miejscowe legendy i\u2026 historie o potworach.<\/span><\/p>\n

Wampiry, a w\u0142a\u015bciwie istoty o wampirzych cechach, pojawia\u0142y si\u0119 w wierzeniach na ca\u0142ym \u015bwiecie przez tysi\u0105clecia. Jednak do XVIII wieku s\u0142owo “wampir” nie funkcjonowa\u0142o w \u017cadnym z j\u0119zyk\u00f3w. Zosta\u0142o spopularyzowane dzi\u0119ki j\u0119zykom angielskim i francuskim, lecz etymologii nale\u017cy upatrywa\u0107 si\u0119 <\/span>w j\u0119zykach s\u0142owia\u0144skich, w tym polskim.<\/b><\/p>\n<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n

\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n <\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
\n <\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n
\n
\n
\n
\n

Przed wprowadzeniem do s\u0142ownika wampiryzmu, <\/span>krwiopijstwo zarezerwowane by\u0142o dla demon\u00f3w<\/b>. Dagmara Brz\u00f3ska w swoim wywodzie “<\/span>Wampiry w kulturze \u00a0historii<\/span><\/a>” wymienia tak\u017ce m.in. <\/span>hindusk\u0105 bogini\u0119 Kali<\/b> czy arabskie d\u017ciny. Te, wbrew opowie\u015bciom z bajek, mia\u0142y rodzi\u0107 si\u0119 z ognia i \u017cywi\u0107 krwi\u0105 zmar\u0142ych. W\u015br\u00f3d najsilniejszych o\u015brodk\u00f3w kultu <\/span>mitu wampiryzmu<\/b> wskazuje kraje S\u0142owian oraz Grecj\u0119 i potwory znane z mitologii, jak np. empuza czy Lamia.<\/span><\/p>\n

Krwiopijcy zyskuj\u0105 na popularno\u015bci<\/b><\/h2>\n

Dla wielu symbolem wampira jest <\/span>hrabia Drakula<\/b>, bohater ksi\u0105\u017cki o tym samym tytule, autorstwa irlandzkiego pisarza Brama Stokera. Niewielu jednak wie, \u017ce ten wydany w 1897 utw\u00f3r nie by\u0142 pierwszym, kt\u00f3ry po\u015bwi\u0119cono krwiopijcom.<\/span><\/p>\n

Pierwsze wampirze opowiadanie zosta\u0142o wydane du\u017co wcze\u015bniej, bo w 1819. “Wampir” Johna Polidoriego powsta\u0142y na bazie opowiadania Lorda Byrona, uwa\u017cany jest za protoplast\u0119 gatunku romansu fantasy. Opowiada o brytyjskim szlachcicu, lordzie Ruthvenie \u2013 <\/span>eleganckim, charyzmatycznym wampirze<\/b>, ruszaj\u0105cym w podr\u00f3\u017c w towarzystwie m\u0142odego m\u0119\u017cczyzny. Ich burzliwa relacja pe\u0142na jest podst\u0119p\u00f3w i tajemnic, kt\u00f3rym towarzysz Ruthvena musi stawi\u0107 czo\u0142a. Je\u015bli Patrick Bateman z “American Psycho” mia\u0142 jakich\u015b idoli, <\/span>lord Ruthven musia\u0142 by\u0107 jednym z nich<\/p>\n<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n

\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n <\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
\n <\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
\n
\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n \n
\n
\n \n \"Plakat\n <\/a>\n <\/div>\n \n
\n \n <\/span>\n

Kup bilet<\/p>\n <\/a>\n <\/div>\n <\/div> <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n

\n
\n
\n
\n

Narodziny horroru na wielkim ekranie<\/b><\/h2>\n

Wraz z pocz\u0105tkiem kina, <\/span>wampiry ruszy\u0142y na podb\u00f3j nowego terytorium<\/b>. Nieca\u0142y wiek po premierze opowiadania Polidoriego, 15 pa\u017adziernika 1913, ukaza\u0142 si\u0119 <\/span>pierwszy znany film niemy<\/b> o tej tematyce. “The Vampire”<\/strong> w re\u017cyserii Roberta G. Vignoli na podstawie wiersza Rudyarda Kiplinga.\u00a0<\/span><\/p>\n

Opowiada on histori\u0119 m\u0119\u017cczyzny wiedzionego na manowce przez wampirzyc\u0119 imieniem Sybil (w tej roli Alice Hollister). Jej rola to tak\u017ce jeden z pierwszych przyk\u0142ad\u00f3w kinowych femme fatale. Chocia\u017c trwa nieca\u0142e 40 minut, dzie\u0142o Vignoli nie stroni\u0142o od kontrowersji. W\u00a0filmie pojawi\u0142 si\u0119 “Taniec Wampira” w wykonaniu Alice Eis i Berta Frencha, uwa\u017cany w\u00f3wczas za obsceniczny i prowokacyjny.<\/span><\/p>\n<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n

\n
\n
\n
\n
\n
\"\"<\/div>\n
Kadr z filmu “The Vampire”<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n
\n
\n
\n
\n

Jednak\u017ce to nie pi\u0119kne kobiece oblicze uto\u017csamiamy dzi\u015b z wampirami z pocz\u0105tk\u00f3w kinematografii. Niew\u0105tpliwie najbardziej charakterystycznym krwiopijc\u0105 pierwszej po\u0142owy XX w. jest <\/span>Hrabia Orlok<\/b>, g\u0142\u00f3wny bohater “Nosferatu \u2013 symfonii grozy” z 1922 roku. Przera\u017caj\u0105co wysoki, z d\u0142ugimi k\u0142ami i jeszcze d\u0142u\u017cszymi pazurami potw\u00f3r o spiczastych uszach i bladej cerze. Kreacja Maxa Schrecka<\/strong> do dzi\u015b potrafi przerazi\u0107, zw\u0142aszcza, gdy zestawimy j\u0105 w kontrze do cho\u0107by Hrabiego Draculi, w kt\u00f3rego wcieli\u0142 si\u0119 Bela Lugosi w 1931 roku. Bela jest nastrojowy, to fakt, ale ju\u017c nie straszy.<\/span><\/p>\n<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n

\n
\n
\n
\n
\n
\"\"<\/div>\n
Kadr z filmu “Nosferatu – symfonia grozy”\/PAP\/Photoshot<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n
\n
\n
\n
\n

Od horroru po kino familijne<\/b><\/h2>\n

Przez ponad sto lat obcowania z wampirami na ekranie, mieli\u015bmy do czynienia z\u00a0wieloma interpretacjami jednej z najstraszniejszych kreatur popkultury. Te klasyczne, jak wspomniany Drakula czy Nosferatu, na dobre zadomowi\u0142y si\u0119 w\u00a0umys\u0142ach fan\u00f3w. “Miasteczko Salem” <\/span>Stephena Kinga<\/b> czerpie pe\u0142nymi gar\u015bciami z\u00a0najpopularniejszych wampirzych cech, nie pr\u00f3buj\u0105c nawet urozmaica\u0107 potwor\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Bardziej niecodzienne oblicze wampira mogli\u015bmy pozna\u0107 np. w “Od zmierzchu do \u015bwitu”. W (kolejnym) krwawym tytule Quentina Tarantino szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 przykuwa Santanico Pandemonium grana przez Salm\u0119 Hayek. Meksyka\u0144ska aktorka, podobnie jak Alice Hollister dekady wcze\u015bniej, <\/span>stworzy\u0142a wampira pi\u0119knego. Potwora, kt\u00f3ry usypia\u0142 czujno\u015b\u0107, by w najdogodniejszym momencie rzuci\u0107 si\u0119 na ofiar\u0119. Mimo jej przebieg\u0142o\u015bci nie wr\u00f3\u017cy\u0142bym jej wielkich szans przeciw Blade\u2019owi, w kt\u00f3rego wcieli\u0142 si\u0119 Wesley Snipes w 1998 roku.<\/span><\/b><\/p>\n<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n

\n